ABD ve İsrail’in 28 Şubat’taki ortak saldırılarıyla başlayan İran savaşında, Washington ve Tel Aviv’in arası ilk günkü gibi olmayabilir. Amerikan New York Times’ın (NYT) haberine göre ABD yönetimi tarafından “kokpitten ekonomi sınıfına alınan” İsrail, ABD-İran hattındaki müzakere trafiği ve olası anlaşma sürecinin dışına itildi. 28 Şubat öncesinde ABD Başkanı Donald Trump’la birlikte kritik kararların alındığı Durum Odası toplantılarına katılan ve Washington’ın İran’a yönelik saldırılarda karar alma sürecini etkilediği belirtilen Netanyahu, bugün Beyaz Saray’dan doğrudan bilgi alamıyor. İsrail’in masanın dışında kalmasının temel sebebi ise savaşta hedeflerin gerçekleşmemesi.
NETANYAHU İKNA ETMİŞTİ
İsrail Başbakanı’nın Trump yönetimindeki muhalif yetkililere rağmen, ABD’nin İran’a saldırmasında etkili olduğu iddia ediliyordu. Reuters, saldırıların başlamasından 48 saat önce Trump’ı arayan Netanyahu’nun İran’ın liderlik kadrosunun hedef alınmasıyla Tahran yönetiminin devrilebileceği, böylece Trump’ın “tarihe geçeceğini” söyleyerek ABD Başkanı’nı ikna ettiğini yazmıştı. Savaşın başlangıcında İran rejimini devirmek, İran’ın nükleer programını tamamen durdurmak ve füze kapasitesini ortadan kaldırma hedeflerini koyan Washington-Tel Aviv ikilisi, muharebe kazanımlarına rağmen bu stratejik hedefler gerçekleşmeyince görüş ayrılığına düştü.
ÖNCELİKLER DEĞİŞTİ
Özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması ve Körfez ülkelerine yönelik misilleme saldırıları ile ABD’nin önceliği Körfez’de güvenlik inşası ile Hürmüz’ün açılması haline geldi. Enerji fiyatlarındaki sıçrama ve bölgede büyüyen maliyetler nedeniyle savaşı sonlandırma baskısı altına giren Trump’ın tavrı bu noktadan sonra değişti. ABD savaşı sona erdirecek adımlara odaklanırken, İsrail karar alma süreçlerinden kademeli olarak dışlandı. Trump, Netanyahu’yu savaş ortağı olarak görse de İran’la müzakere sürecinde yakın ortak olarak değerlendirmedi; aksine onu çatışmaları çözerken frenlenmesi gereken biri olarak gördü.
TEL AVİV TAŞERON OLDU
İsrail de kısa sürede eşit ortak konumundan ABD ordusunun taşeronuna benzer bir role geriledi. İsrail istihbaratı, Irak üzerinden İran’a Kürt güçlerin sokulmasını önerdi. Trump önce bu fikre destek verdi ancak sonra “Kürtlerin girmesini istemiyorum” diyerek geri adım attı. Sonraki süreçte İsrail’in İran enerji altyapısına yönelik saldırılarının ardından Tel Aviv’i “şiddetli şekilde saldırmakla” eleştiren Trump, Netanyahu’ya “enerjiyi hedef almayın” dedi .
BİLGİ ALAMIYORLAR
NYT’ye göre İsrail, gelinen noktada ABD tarafından ateşkes sürecine dair neredeyse tamamen bilgisiz bırakıldı. İsrailli yetkililere göre Washington’dan bilgi alamayan Tel Aviv yönetimi bölge ülkeleri ve İran içindeki istihbarat hücrelerinden gelişmeleri öğrenmeye çalışıyor. ABD’nin İran’la yapacağı olası anlaşmanın içeriğinin süreç dışında bırakılan Tel Aviv’de güvenlik kaygıları yarattığı belirtiliyor.
