Cengiz Karagöz
ABD’nin Çin ile yaşadığı ticaret ve teknoloji rekabeti sürerken, küresel ölçekte stratejik önemi giderek artan nadir toprak elementleri yeniden gündeme geldi. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Türkiye’de bulunduğu belirtilen büyük rezervler üzerinden Ankara ile kurduğu temaslar, Eskişehir’deki sahaya yönelik tartışmaları da alevlendirdi. Türkiye, Çin de dahil birçok ülke ile Eskişehir’deki 500 milyon tonluk işlenebilir cevher için görüşürken, Trump’ın Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’la yaptığı görüşme sonrası bu görüşmelerin askıya alındığı iddia edildi.
DÜNYANIN İKİNCİ BÜYÜĞÜ
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Eskişehir’in Beylikova ve Sivrihisar ilçeleri arasında yer alan sahada yaklaşık 694 milyon ton nadir toprak elementi rezervi var. Bunun 500 milyon tonunun işlenebilir olduğu belirtildi. Bölgenin Çin’deki Bayan Obo sahasından sonra dünyanın en büyük ikinci rezervlerinden biri olduğu ifade ediliyor. Çin’in bazı stratejik minerallerde ihracat kısıtlamalarına gitmesi ABD’yi bu Eskişehir’deki bu rezervlere yönlendirdi.
Elementlerin stratejik önemine dikkat çeken TMMOB Maden Mühendisleri Odası (MMO) Başkanı Ayhan Yüksel, “Türkiye’de metalürji ve kimya alanında eksiklik var. Bu elementlerin ayrıştırılması gerek. Bunun devlet politikası haline gelmesi lazım. Türkiye’nin bazı ülkelerle görüştüğü, özellikle Çin’le temaslar kurduğu biliniyor. Ancak bu görüşmeler, Trump’ın devreye girmesiyle kesilmiş gibi” dedi.
BEYLİKOVA ADETA CEVHER CENNETİ
Eskişehir’deki bu cevherler arasında florit, barit, seryum, lantan, neodimyum ve praseodimyum gibi kritik nadir toprak elementlerinin yanı sıra uranyum ve yaklaşık 380 bin ton toryum rezervi bulunduğu belirtiliyor. Beylikova ilçesindeki sahada 11.3 milyon ton florit, 9.4 milyon ton barit ve 953 bin ton nadir toprak oksidi (NTO) yer alıyor. Bölgede ayrıca enerji ve ileri teknoloji açısından stratejik öneme sahip seryum (Ce), lantan (La), neodimyum (Nd) ve praseodimyum (Pr) gibi elementlerin varlığı dikkat çekiyor.
TÜRKİYE 1970’LERDE KEŞFETMİŞTİ
Ülkemizdeki rezervlerin 70’li yıllarda keşfedildiğini söyleyen MMO Başkanı Ayhan Yüksel, “Fakat bunu işleyecek bir teknoloji dünyada olmadığı için bir anlam ifade etmemişti. Türkiye’deki nadir toprak element sahasında sadece toryum üzerine, radyoaktif elementler üzerinde bir çalışma yapılmıştı; diğer elementler üzerine herhangi bir çalışma yoktu” diye konuştu.
UCUZA SATMAK ZORUNDAYIZ
Nadir toprak elementlerinin ekonomik değerinin işlenme sürecine bağlı olduğunu vurgulayan Ayhan Yüksel sözlerini şöyle tamamladı: “Türkiye bu kaynakları ocaktan çıktıktan sonraki teknolojilerle işleyemezse, bu durum Türkiye açısından ciddi bir ekonomik anlam ifade etmeyecektir. Ancak işleyebilirse büyük bir değer ortaya çıkar. Aksi halde Türkiye’nin diğer madenlerinde olduğu gibi düşük katma değerli bir ihracat gerçekleşir.”
