İlk bakışta sadece estetik bir tercih gibi görünen bu renkler, aslında o ülkenin jeopolitik bağlarını, dini mirasını, tarihini ve diplomatik tercihlerini fısıldayan gizli birer kod. Gelin, cebimizde taşıdığımız bu dünyaca ünlü belgenin renk şifrelerini birlikte çözelim.
- KIRMIZI VE BORDO: GÜCÜN, GEÇMİŞİN VE BİRLİĞİN RENGİ
Dünyada en yaygın kullanılan pasaport rengi şüphesiz kırmızı ve onun koyu tonu olan bordodur. Bu rengin arkasında genellikle iki büyük motivasyon bulunur: Avrupa Birliği entegrasyonu ve komünist geçmiş.
Avrupa Birliği ve Adaylar: Avrupa Birliği üyesi ülkelerin neredeyse tamamı (halk arasında “bordo pasaport” olarak da bilinen) koyu kırmızı tonları tercih eder. İşin ilginç yanı, AB’ye üye olmak isteyen veya bu toplulukla güçlü bağları olan Türkiye, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya gibi ülkeler de süreç içinde pasaport renklerini bu birliğe uyum sağlamak adına bordoya çevirmişlerdir.
Sosyalist ve Komünist Miras: Çin, Rusya, Slovenya ve Sırbistan gibi ülkelerin kırmızıyı tercih etmesi ise daha çok geçmişteki ya da günümüzdeki rejimlerinin ve ulusal sembollerinin bir yansımasıdır.
- MAVİ: “YENİ DÜNYA”NIN VE TİCARETİN SEMBOLÜ
Mavi renk, genellikle “Yeni Dünya” olarak adlandırılan coğrafyayla, yani Kuzey ve Güney Amerika ile Karayipler’le özdeşleşmiştir.
Amerika Kıtası: ABD, Kanada, Brezilya ve Arjantin gibi ülkelerin pasaportları mavidir. Güney Amerika ticaret bloku olan Mercosur üyesi ülkeler de bu rengi bir ortaklık nişanı olarak kullanır.
ABD’nin Renk Değişimi: İlginç bir tarihi not olarak; Amerika Birleşik Devletleri pasaportları her zaman mavi değildi. Tarihi boyunca kırmızı ve yeşil kapaklar da kullanan ABD, 1976 yılında ülkenin bağımsızlığının 200. yılı anısına, Amerikan bayrağındaki maviye sadık kalmak adına laciverte geçiş yaptı.
- YEŞİL: MANEVİYAT, İNANÇ VE DOĞA
Yeşil renkli pasaport kapakları söz konusu olduğunda, karşımıza iki ana dünya çıkıyor: İslam coğrafyası ve Batı Afrika.
Dini Miras: Suudi Arabistan, Pakistan, Fas ve İran gibi nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan birçok ülke yeşil rengi tercih eder. Bunun nedeni, yeşilin Hz. Muhammed’in en sevdiği renk olarak kabul edilmesi, İslamiyet’te kutsal sayılması, aynı zamanda hayatı ve doğayı sembolize etmesidir.
Ekonomik Bloklar: Din faktörünün dışında, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) üyesi ülkeler de (Nijerya, Senegal gibi) bölgesel entegrasyonun bir sembolü olarak yeşil pasaportu kullanırlar. (Not: Türkiye’deki yeşil pasaport ise devlet memurlarına verilen “hususi” bir statüyü temsil eder, ulusal pasaport rengimiz bordodur.)
- SİYAH: NADİR, ŞIK VE PRATİK
Dünyanın en az rastlanan pasaport rengi siyahtır. Son derece resmi ve asil bir duruşu olan bu rengi seçen ülkelerin nedenleri oldukça spesifiktir.
Ulusal Kimlik: Siyah pasaport denince akla ilk gelen ülke Yeni Zelanda’dır. Siyah, bu ülkenin resmi ulusal rengidir (rugby takımları All Blacks’ten de hatırlarsınız) ve bu yüzden pasaport kapaklarında da gururla taşınır. Botsvana ve Zambiya gibi bazı Afrika ülkeleri de siyahı tercih eder.
Pratik Nedenler: Siyah ve çok koyu lacivert tonlarının gizli bir avantajı daha var: Bu renkler kiri, aşınmayı ve yıpranmayı en az gösteren renklerdir. On yıl boyunca cebinizde, çantanızda seyahat edecek bir resmi belge için oldukça mantıklı bir tercih!
Bir dahaki sefere sınır kontrolünde ya da uçak kapısında sıraya girdiğinizde elinizdeki pasaporta sadece bir seyahat belgesi olarak bakmayın. O küçük kitapçık, rengiyle ve tonuyla ülkenizin dünya sahnesinde nerede durduğunu, hangi ittifaklara ait olduğunu ve tarihini tüm dünyaya ilan eden sessiz bir diplomattır.
