Bir zamanlar Akdeniz fokları açık kumsallarda dinlenir, yavru doğururdu. Yüzyıllar boyunca süren avlanma onları önce kıyı mağaralarına çekilmeye zorladı. Turistlerin zamanla bu mağaralara da girmeye başlamasıyla foklar bir adım daha geri çekildi.
Artık Akdeniz fokları su altında hava boşluğu oluşturan mağaralarda dinleniyor, insanlardan hiç olmadığı kadar uzak duruyor.
Dünyanın en tehdit altındaki deniz memelilerinden biri olan bu türün Akdeniz’de ve kuzeybatı Afrika kıyılarında kalan yetişkin birey sayısının 444 ile 600 arasında olduğu tahmin ediliyor.
GİZLİ MAĞARALARIN KEŞFİ
Araştırmacılar, Yunanistan’ın batısındaki İyon Denizi’nde yer alan insansız Formicula Adası’ndaki bir mağara sistemine su altı kameraları yerleştirdi. Dışarıdan hava kabarcığı görünümünde olan bu küçük boşluğa yalnızca su altından geçilebiliyor. Toplamda 141 gün boyunca yapılan izlemelerde ezber bozan sonuçlar elde edildi.
Birden fazla mağaranın bulunduğu sistemde foklar büyük ve rahat olan ana mağarayı sadece 30 gün ziyaret ederken, dar ve su altından ulaşılan gizli kabarcık mağarasını tam 119 gün boyunca kullandı.
Kameralardan elde edilen görüntülerde, fokların bu gizli bölmede su yüzeyinde yüzdüğü, deniz tabanında kestirdiği, hatta suyun içinde dikey olarak asılı kalıp (şişe pozisyonu) bazen baş aşağı durarak uyudukları görüldü.
Pfyffer sonucu şöyle aktardı: “Kamerayı kurduktan bir saatten kısa bir süre sonra birkaç fokun su geçirmez kamerayı incelediğini uzaktan keşfettiğimizde gerçekten hayrete düştük. Jeton bizim için çok hızlı düştü, çünkü onların bir yerlerde saklanıyor olabileceğine dair sezgimizin somut, gerçekçi kanıtına bakıyorduk.”
KORUMA PLANLARI YETERSİZ
Araştırma 28 Nisan’da bilimsel koruma dergisi Oryx’te yayımlandı. Makalede balon mağaraları foklar için “daha az uygun” ve “marjinal” alanlar olarak tanımlandı. Buna karşın şu an hayati bir işlev gördüğü de vurgulandı.
NOAA Pasifik Adaları Su Ürünleri Bilim Merkezi’nden deniz biyoloğu Jason Baker konuyu şöyle değerlendirdi “Eğer insan rahatsızlığından kaçınmak için bu balon mağaralarında uyudukları tezi doğruysa, yeterince yaşam alanını koruma altına aldığınızda bunu yapmak zorunda kalmazlar.“
Bilim insanları bu nedenle balon mağaralarının da ana sahillerle birlikte koruma planlarına dahil edilmesini talep ediyor. Yunanistan hükümeti iki yıl önce Akdeniz foklarının görüldüğü Formicula çevresinde tekne gezintisi ve rekreasyon faaliyetlerine yeni kısıtlamalar getirmişti.
