Suudi Arabistan’da yürütülen arkeolojik çalışmalar, İslam tarihinin ilk dönemlerine ışık tutan önemli bulguları gün yüzüne çıkardı. Suudi Arabistan Miras Kurumu tarafından Medine bölgesine bağlı Mehd ilçesinde gerçekleştirilen araştırmalarda, Kur’an ayetlerini içeren kaya yazıtlarının da bulunduğu 1700’ü aşkın tarihi eser ve iz belgelendi.
Araştırmaların ikinci sezonunun tamamlanmasının ardından açıklanan verilere göre, Süveyrika, Muveyhiye ve Haze bölgelerinde toplam 1774 arkeolojik buluntu tespit edildi. Çalışmalar kapsamında 156 yeni arkeolojik alan kayıt altına alınırken, yüzlerce İslami yazıt ve kaya resmi de incelendi.
SÜREÇ HAKKINDA ÖNEMLİ VERİLER SUNUYOR
Yetkililerin paylaştığı bilgilere göre bölgede 461 İslami yazıt, 34 Semudi yazıtı, 1259 kaya resmi, 11 taş yapı, 3 tarihi saray ve yapı kalıntısı, 2 tarihi kervan yolu ile 4 kuyu ortaya çıkarıldı. Uzmanlar, söz konusu buluntuların özellikle Hazreti Osman öncesi döneme uzanan tarihi süreç hakkında önemli veriler sunduğunu belirtiyor.
Keşfin en dikkat çekici parçaları arasında, Kur’an-ı Kerim’den ayetlerin işlendiği kaya yazıtları ile Hazreti Ömer’in adını taşıyan erken dönem metinler bulunuyor. Buluntular arasında yer alan bir yazıtta, “Allah Ömer bin Hattab’ın bu dünyada ve ahirette dostudur. Allah’tan başka ilah yoktur.” ifadeleri yer alıyor. Hicazi hatla yazıldığı belirtilen bu metnin, İbrahim isimli bir kişi tarafından kaleme alındığı değerlendiriliyor.
NİSA SURESİ 58.AYET
Araştırmalarda ayrıca Nisa Suresi’nin 58. ayetinden alınan şu ifadelerin yer aldığı yazıtlar da tespit edildi:
“Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder.”
Uzmanlar, bu tür yazıtların Kur’an ayetlerinin İslam’ın ilk yıllarında yazılı kültür içerisinde kullanıldığını göstermesi bakımından büyük önem taşıdığını ifade ediyor.
İSLAM DEVLETİNİN İLK GÜNLERİNE UZANAN TARİH
Miras Kurumu, bölgede bulunan kaya resimleri ve erken dönem İslami yazıtların yalnızca dini değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel yaşam hakkında da önemli bilgiler sunduğunu vurguladı. Kurum açıklamasında, “Mehd bölgesindeki her taş bir hatıra taşımakta, her yazıt ise İslam devletinin ilk günlerine uzanan tarihten bir hikayeyi korumaktadır” ifadelerine yer verildi.
TARİHİ MİRASIN KORUNMASI AÇISINDAN ÖNEMLİ
Açıklamada ayrıca, “Bugün geçmişimizin sırlarını ortaya çıkarıyor ve onları gelecek nesillere aktarıyoruz” denilerek çalışmaların tarihi mirasın korunması açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi.
Suudi yetkililer, elde edilen bulguların erken İslam tarihi, Arap yazı geleneği ve bölgenin medeniyet geçmişine dair yeni bilgiler sunduğunu belirterek, bölgede arkeolojik araştırmaların devam edeceğini açıkladı.
