Ali Can Polat
Tarladaki üreticinin en büyük maliyet kalemlerinden birisi olan gübrede yaşanan fahiş fiyat artışları çiftçiyi canından bezdirdi. Dünyanın herhangi bir köşesinde en ufak bir gerginlik yaşansa Türkiye’de başta akaryakıt ve gübre olmak üzere hemen her maliyet kalemine zam yağdığı için çiftçi üretim yapamaz hale geldi. Son olarak ABD-İran çatışmaları ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması sebebiyle gübre fiyatlarında yaşanan artış dikkat çekti.
Türkiye’nin gübre pazarında önemli bir rol oynayan Mehmet Cengiz’in sahibi olduğu Cengiz Holding’in Eti Gübre ve artık Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) kontrolünde bulunan Can Holding’in Toros Gübre şirketleri bu kriz ortamından en kazançlı çıkan isimler oldu.
YÜZDE 60 ZAM
Çiftçi yaza girerken özellikle dap gübre ihtiyacı duyuyor. Tam da bu dönemde gübre üreticileri üre gübrede indirime giderken, dap gübreye zam yaptı.
Eti Gübre’nin sattığı dap gübrenin fiyatı, yılbaşında 32 bin lirayken bugün yüzde 35 zamla 43 bin 200 liraya çıktı. Geçen yıl yaz aylarında aynı ürün 28 bin lira civarındaydı, fiyatlar geçen yıla göre yüzde 60 zamlanmış oldu. Eylül 2025 tarihinden bu yana TMSF’nin yönettiği Can Holding şirketlerinden Toros Gübre de zam furyasında geri kalmadı. Geçen yıl dap gübrenin tonunu 35 bin lira ile 36 bin lira arasında satan şirket 5 gün önce yaptığı son zamla birlikte fiyatı 42 bin liraya çıkarttı. Birikimli gelen zamların toplamı yüzde 20 oldu.
ÜRETİCİ TEPKİLİ
Duruma tepki gösteren bir çiftçi sosyal medya paylaşımında “İgsaş üre gübrede indirim yaptı. Toros gübre dap gübrede zam yaptı. Üre gübrenin işi bitti fiyatı düştü, dap gübreye ihtiyacımız var fiyatı arttı. Bunu üretici yapsa ona fırsatçı derler” diye konuştu.
BU YAZ MEYVELER CEBİMİZİ YAKACAK
Gübre fiyatlarının bazı dönemler ve çeşitlerde yüzde 100’den fazla arttığını söyleyen Türkiye Ziraatçiler Derneği Başkanı Hidayet Muslu, artan maliyetlerden yakınırken siyasileri ve vatandaşları uyardı. Muslu, “Geçen yıl don vurdu, bu yıl dolunun etkisiyle zarar büyük. Gübre, mazot gibi maliyetlere gelince çiftçi artık bunların hesabını tutamaz hale geldi. Bu da yaz döneminde meyve fiyatlarında iki katına gelen zamlar olarak yansıyacak” diye konuştu.
