Pekin yönetimi, “Asya’nın su kalesi” olarak bilinen ve yaklaşık 2 milyar insanın su ihtiyacını karşılayan nehirlerin kaynağı konumundaki Tibet Platosu’nda yıllardır geniş ölçekli bir program yürütüyordu. “Tianhe” adı verilen proje kapsamında, roketler ve özel teknolojik cihazlar kullanılarak atmosfere kimyasal parçacıklar püskürtüldü.
Bulut tohumlama teknolojisiyle havadaki su damlacıklarının yoğunlaştırılması ve bölgedeki yağış oranlarının suni olarak artırılması hedeflendi. Amerika Birleşik Devletleri dahil 50’den fazla ülkede uygulanan bu yöntemin dünyadaki en büyük uygulayıcısı konumundaki Çin, projeye milyarlarca dolarlık yatırım yaparak on binlerce personeli görevlendirdi.
TİANHE PROGRAMININ HEDEFLERİ NELERDİ?
2018 yılında resmi olarak başlatılan proje, güney muson rüzgarlarının taşıdığı nem kütlelerini yakalayarak plato genelinde yağışa dönüştürmeyi amaçlıyordu. Bu mekanizmayla Sarı Nehir’in su debisinin artırılması ve Yangtze Nehri havzasına akan kaynakların bir kısmının ülkenin kurak kuzey ve batı bölgelerine yönlendirilmesi planlandı.
Hükümet yetkilileri, projenin başarıyla tamamlanması halinde Çin’in yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık %7’sine tekabül eden ek bir su rezervi elde edileceğini öngörmüştü. Ancak buzulların hızla erimesi ve çölleşme gibi iklimsel krizlere karşı geliştirilen bu iddialı plan, bilim dünyasında ciddi tartışmalara yol açtı.
BİLİM DÜNYASININ ELEŞTİRİLERİ VE PROJENİN SESSİZCE RAFA KALDIRILMA SÜRECİ NASIL GELİŞTİ?
Söz konusu proje, atmosferik süreçlerin bu ölçekte kontrol edilemeyecek kadar karmaşık olduğunu savunan meteorologlar ve iklim bilimciler tarafından yoğun şekilde eleştirildi. Araştırmacılar, belirlenen hedeflerin mevcut teknolojinin sınırlarını aştığını raporladı.
Gelen bilimsel eleştiriler ve saha sonuçlarının ardından program, 2022 yılında kademeli olarak küçültülerek sınırlı bir versiyona dönüştürüldü. Son dönemde ise projenin resmi hükümet raporlarından ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin son beş yıllık kalkınma planından tamamen çıkarıldığı saptandı. Resmi iletişim kanallarında projeye dair hiçbir verinin yer almaması, milyarlarca dolarlık “Gökyüzü Nehri” programının başarısızlıkla sonuçlanarak sessizce terk edildiği spekülasyonlarını güçlendirdi.
