Avrupa’nın en büyük bankacılık gruplarından HSBC, İsviçre’deki özel bankacılık birimi üzerinden yürütülen devasa bir yolsuzluk ve kara para aklama skandalının merkezinde yer alıyor. Fransız ve İsviçreli yargı makamları, bankanın Lübnan Merkez Bankası eski Başkanı Riad Salameh ve ortaklarının kamu fonlarını hortumlamasına aracılık ettiği iddiaları üzerine resmi soruşturma başlattı.
FRANSIZ SAVCILARDAN ÖN SUÇLAMA
Fransız yargısı, Riad Salameh’in kamu fonlarını zimmetine geçirmesine yardımcı olduğu gerekçesiyle HSBC İsviçre Özel Bankası hakkında ön suçlama kararı aldı. Müfettişlerin incelemelerine göre, 2002-2015 yılları arasında Lübnan Merkez Bankası’ndan İngiliz Virjin Adaları menşeili Forry Associates şirketine 330 milyon dolar aktarıldı.
Bu tutarın 204 milyon dolarlık kısmı, 174 farklı transferle Riad Salameh’in kardeşi Raja Salameh’in kişisel HSBC hesaplarına gönderildi. İsviçre Finansal Piyasalar Denetleme Kurulu ise bankanın özen borcunu ciddi şekilde ihlal ettiğini ve uyarı sinyallerini görmezden geldiğini açıkladı.
İÇ UYARILAR YILLARCA GÖRMEZDEN GELİNDİ
Skandalın arka planında banka içi denetim mekanizmalarının devre dışı bırakıldığı görülüyor. HSBC’nin 2000 yılında Republic National Bank of New York’u satın almasıyla kadroya dahil olan kıdemli bankacı Sobhi Tabbara, Salameh kardeşlerle olan yakın ilişkisini kullanarak uyum görevlilerinin şüphelerini bastırdı.
2009 yılında Lübnan Merkez Bankası’ndan gelen bir SWIFT mesajını gerekçe gösteren Tabbara, işlemlerin yasal olduğunu savunarak denetimleri engelledi. 2013 yılında bir uyum görevlisinin hesaplardaki hareketliliği “şüpheli” olarak rapor etmesine rağmen, kıdemli yöneticiler ticari ilişkiyi sürdürme kararı aldı.
PARAVAN ŞİRKET VE GEÇİŞ KANALLARI
Soruşturma dosyasına göre Panama Belgeleri ile tanınan hukuk firması Mossack Fonseca tarafından yönetilen Forry Associates’in hiçbir gerçek ticari faaliyeti, çalışanı veya müşterisi bulunmuyordu. 2015 yılında bankaya sunulan sözleşmelerdeki imza çelişkileri üzerine Mali İstihbarat Birimi harekete geçti.
Yapılan incelemelerde şu sonuçlar elde edildi:
Paranın önce paravan şirket hesabına aktarıldığı,
Buradan Raja Salameh’in kişisel HSBC hesaplarına transfer edildiği,
Son aşamada ise fonların izini kaybettirmek amacıyla Lübnan’daki yerel bankalara gönderildiği saptandı.
HSBC, 2016 yılında hesapları kapatsa da bunu resmi makamlara bildirmek yerine kayıtlara “risk iştahı değişimi” olarak geçti.
GEÇ KALINAN BİLDİRİM VE MİLYARLIK SABIKA
Lübnan ekonomisinin 2019 yılında çökmesiyle birlikte Riad Salameh’in yürüttüğü finansal sistem “devlet destekli bir saadet zinciri” olarak tanımlandı. HSBC, Salameh ile ilişkisini kestikten dört yıl sonra, yani 2020’de İsviçre makamlarına resmi bildirimde bulundu. Finma, bu adımı “tamamen geç kalmış” bir müdahale olarak nitelendirdi.
HSBC, geçmişte de Meksikalı uyuşturucu kartellerinin kara para aklama faaliyetlerine göz yumduğu gerekçesiyle 2012 yılında ABD’de 1,9 milyar dolar ceza ödemeyi kabul etmişti.
Banka yönetimi, yeni soruşturmaların grup üzerinde önemli finansal etkileri olabileceği konusunda yatırımcılarını uyardı. Bu süreçte HSBC, aralarında Suudi Arabistan ve Lübnan’ın da yer aldığı Orta Doğulu 1.000’den fazla varlıklı müşterisiyle ilişkisini sonlandırdı. Bankacılık grubu ise konuyla ilgili resmi bir yorum yapmaktan kaçındı.
