Bilim insanları, Avustralya’nın iç kesimlerinde yer alan ve Arrernte dilinde “Larapinta” olarak adlandırılan Finke Nehri’nin, 300 ila 400 milyon yıllık geçmişiyle gezegenin kesintisiz şekilde akan en eski nehir sistemi olduğunu açıkladı. Yapılan araştırmalar, nehrin ilk dinozorların ortaya çıkışından ve kıtaların bugünkü şeklini almasından çok daha önce aynı yatakta akmaya başladığını ortaya koydu.
Kuzey Bölgesi’nden başlayarak Güney Avustralya’ya kadar 640 kilometreden fazla bir uzunluğa sahip olan Finke Nehri, bölgenin kurak iklim yapısı nedeniyle yılın büyük bölümünde birbirinden bağımsız su birikintileri zinciri halinde varlığını sürdürüyor. Nehir, yalnızca nadir görülen şiddetli yağış dönemlerinde tamamen birleşerek akış gösteriyor.
DAĞLAR OLUŞMADAN ÖNCE DE ORADAYDI
Jeomorfolojik incelemeler, Finke Nehri’nin MacDonnell Dağ Sıraları’nı doğrudan keserek ilerlediğini gösteriyor. Uzmanlar, bu durumu nehrin “antesedan” (öncül) nehir yapısında olmasıyla açıklıyor. Yaklaşık 300-400 milyon yıl önce gerçekleşen Alice Springs Orojenezi (dağ oluşumu) sırasında yer kabuğu yukarı doğru itilirken, nehrin yatağını aşağıya doğru aşındırmaya devam ederek rotasını değiştirmediği belgelendi. Dağ geçitlerinin içinde sıkışmış derin menderes yapıları, bu tezi destekleyen en büyük fiziki kanıt olarak gösteriliyor.
MİLYONLARCA YIL ÖNCEYE DAYANIYOR
Geçmişe dönük yürütülen jeolojik çalışmalarda, nehir çevresindeki kayaçlar, tortular ve aşınma profilleri incelendi. Minerallerde bulunan ve milyonlarca yıl içinde belirli oranlarda bozunan radyoaktif izotopların analiz edilmesi sonucu, Finke Nehri’nin kökenlerinin Paleozoik Zaman’ın Devoniyen veya Karbonifer dönemine ait olduğu kesinleşti.
LEVHANIN YAPISAL İSTİKRARI ETKİLİ OLDU
Finke Nehri’nin yüz milyonlarca yıl boyunca yok olmadan günümüze ulaşabilmesinin temel nedeni, Avustralya levhasının yapısal istikrarı olarak açıklandı. Avrupa ve Kuzey Amerika’daki nehir sistemlerinin aksine, Orta Avustralya’nın son buzul çağlarında devasa buz örtüleri tarafından aşındırılmamış olması ve bölgenin şiddetli tektonik çarpışma hatlarından uzak bulunması, nehir yatağının orijinal yapısını korumasını sağladı.
