Myanmar’ın dünyaca ünlü yakut üretim merkezi olan Mogok kenti yakınlarında, madenciler tarafından 11 bin karat (yaklaşık 2,2 kilogram / 4,8 pound) ağırlığında işlenmemiş bir yakut çıkartıldı. Resmi raporu Global New Light of Myanmar gazetesinde yayımlanan keşfin, Nisan 2026 ortalarında, ülkenin geleneksel Yeni Yıl festivalinin hemen ardından gerçekleştiği bildirildi.
ÜLKE TARİHİNDEKİ EN BÜYÜK İKİNCİ KEŞİF
Uzmanlar, bulunan bu yeni taşın, 1996 yılında keşfedilen 21 bin 450 karatlık yakuttan sonra Myanmar tarihinde ağırlık bakımından kayda geçen en büyük ikinci yakut olduğunu açıkladı. Söz konusu taş, Devlet Başkanı Min Aung Hlaing ve üst düzey hükümet yetkilileri tarafından Naypyitaw’daki Devlet Başkanlığı Ofisi’nde incelendi.
Resmi açıklamalara göre, morumsu kırmızı renge, sarımsı alt tonlara, orta derecede şeffaflığa ve camımsı bir parlaklığa sahip olan yakutun, herhangi bir ısı veya kimyasal işlem görmemiş tamamen doğal bir taş olduğu kaydedildi. Uzmanlar, işlenmemiş durumdaki taşın renk ve berraklık kalitesi nedeniyle, 1996’da bulunan daha ağır taştan daha yüksek bir piyasa değerine sahip olabileceğini belirtti.
KÜRESEL MÜCEVHER SEKTÖRÜ TARAFINDAN TAKİP EDİLİYOR
Dünya yakut üretiminin yaklaşık yüzde 90’ını Mogok ve Mong Hsu bölgeleriyle tek başına karşılayan Myanmar’da, bu büyük keşif küresel mücevher sektörü tarafından yakından takip ediliyor.
Keşfin yapıldığı Mogok bölgesi, son yıllarda askeri ve yerel silahlı gruplar arasında yoğun güç mücadelelerine sahne oldu. Temmuz 2024’te Ta’ang Ulusal Kurtuluş Ordusu (TNLA) tarafından ele geçirilen ve bir süre bu grubun kontrolünde işletilen madenler, 2025 yılının sonlarında Çin’in ara buluculuğuyla imzalanan ateşkes anlaşmasının ardından yeniden Myanmar ordusunun denetimine geçmişti.
ULUSLARARASI YAPTIRIMLAR
Değerli taşın uluslararası pazardaki satışı ve hukuki durumu, küresel insan hakları örgütleri ve finans kuruluşlarının radarına girmiş durumda. İnsan hakları ve muhalif grupların “şaibeli” olarak nitelendirdiği 2026 seçimlerinin ardından askeri yönetimin liderinin iktidarda kaldığı ülkede, kaynak gelirlerinin orduyu finanse ettiği gerekçesiyle uluslararası kısıtlamalar uygulanıyor.
– Londra merkezli insan hakları örgütü Global Witness, Myanmar yakutlarının askeri suistimalleri ve çatışmaları finanse ettiğini savunarak uluslararası mücevher firmalarına Myanmar menşeli taşların alımını durdurma çağrısını yineliyor.
– ABD Hazine Bakanlığı, 2021 yılında ülkedeki değerli taş madenlerinin lisanslama, ruhsat, telif ve pazarlama süreçlerini yürüten devlet iştiraki Myanma Gems Enterprise şirketini yaptırım listesine almıştı.
PİYASA DEĞERİ HENÜZ NETLEŞMEDİ
11 bin karatlık dev yakut için henüz resmi bir piyasa değeri açıklanmadı. İşlenmemiş kütlenin kesim, tıraşlama ve cilalama işlemlerinin ardından ne kadar net mücevher malzemesi üretebileceğinin tespiti için gemoloji uzmanlarının laboratuvar incelemelerine devam ettiği bildirildi. Lüks tüketim pazarı uzmanları, taşın küresel pazarda alıcı bulabilmesi için kalite standartlarının yanı sıra menşe ispatı ve temiz bir tedarik zinciri belgesine (izlenebilirlik) ihtiyaç duyacağını ifade ediyor.
