Asırlık çınarda yol ayrımları: CHP tarihindeki partiden büyük kopuşlar ve akıbetleri

1923 yılında kurulan ve şu an 103 yaşında olan CHP’de parti içinden ayrılarak yeni siyasi oluşum kurma girişimi ilk kez yaşanmıyor.

Şaibeli 38’inci Kurultay’da pavyonda delegelerin iradesini fesada uğratan, mutlak butlan kararına karşı çıkan ve dün yeni bir parti kuracağını hakkında açıklamalarda bulunan Özgür Özel’in çıkışı, CHP’nin geçmişte yaşadığı benzer ayrılıklardan ders çıkarmadığı gözler önüne serdi. CHP tarihine bakıldığında, parti içinden ayrılan birçok ismin yeni partiler kurduğu görülüyor. Ancak bu girişimlerin büyük bölümü Türk siyasetinde kalıcı bir karşılık bulamadı ve kurulan partilerin önemli bir kısmı zamanla siyasi hayatın dışında kaldı.

İşte CHP’den ayrılıp parti kuran siyasiler ve partileri:

Takvimler 1946’yı gösterdiğinde CHP’den ayrılan Celal Bayar başkanlığında Demokrat Parti’yi kuruldu.

1965 senesinde Turan Fevzioğlu CHP’nin Kemalizm’den koptuğunu iddia ederek, 47 milletvekili ile Güven Partisini kurdu.

1972’de Bülent Ecevit’in CHP’ Genel Başkanı olmasına karşı çıkan Kemal Satır, partiden ayrılarak 18 milletvekili ile Cumhuriyetçi Parti’yi kurdu.

1973 yılında bu iki parti birleşerek Cumhuriyetçi Güven Partisi adını aldı.

1983 yılında gerçekleşen askeri darbenin ardından CHP’nin devamı niteliğinde iki parti kuruldu. 12 Eylül cunta darbesinden sonra kapatılan CHP’nin devamı niteliğinde, Necdet Calp’in Halkçı Parti’si (1983) ve Erdal İnönü’nün Sosyal Demokrasi Parti’si (1983) kuruldu.

1985’te bu iki parti birleşerek, Sosyal Demokrat Halkçı Parti adı ile siyasi mücadelesine devam etti.

1983 yılında Bülent Ecevit yasaklı olduğu için Rahşan Ecevit, Demokratik Sol Parti’yi kurdu.

1992’de Deniz Baykal CHP’yi kuruluş adı ile tekrar yeniden açtı.

2002’de Murat Karayalçın SHP’yi tekrar diriltmeye çalıştı.

2002’de Mümtaz Soysal merkez sol partilerin politikalarının yetersiz olduğunu iddia ederek Bağımsız Cumhuriyet Partisi’ni kurdu.

2002’de İsmail Cem parti içindeki yönetim krizlerinden dolayı Yeni Türkiye Partisi’ni kurdu.

2005’te Yaşar Nuri Öztürk, Halkın Yükselişi Partisi’ni kurdu.

2014’te Emine Ülker Tarhan Anadolu Partisi’ni kurdu.

2020 de ise Öztürk Yılmaz, Yenilik Partisi’ni kurdu.

2020 yılında Mustafa Sarıgül muhalefetin halkın sorunlarına çözüm üretmediğini belirterek Değişim Partisi’ni kurdu.

Mayıs 2021’de Muharrem İnce CHP’den küskün şekilde ayrılarak Memleket Partisi’ni kurdu.