Belene mağdurlarından yeniden inşa planlarına tepki: Hafıza yok ediliyor, özgün yapı korunmalı

Eski toplama kampı tutukluları ve toplum temsilcileri, Belene Kampı’nda planlanan yeniden inşa çalışmalarına yeşil ışık yakmadı. Mağdurlar, kampın özgün yapısının korunması gerektiğini belirtirken, hazırlanan düzenlemenin mağdurların görüşü alınmadan gerçekleştirildiğini savundu.

Sofya’daki BTA’nın merkez binasındaki Ulusal Basın Kulübü’nde düzenlenen basın toplantısında konuşan gazeteci ve Hakikat ve Hafıza Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Hristo Hristov, Belene belediyesi ve bazı özel vakıflar aracılığıyla “Mağdurlar adına, onların görüşü alınmadan yapay bir gösteri alanı oluşturulacak” ifadelerini kullandı.

Toplantı, 6 Haziran Cumartesi günü Tuna Nehri üzerindeki Persin Adası’nda düzenlenen eski Belene Toplama Kampı’ndaki totaliter komünist rejim mağdurlarını anma töreni öncesinde gerçekleştirildi. Hristov, yöneticileri ve siyasetçileri anma törenine davet ettiklerini belirterek, “Bu, Belene Toplama Kampı’nın özgün kalıntılarını görebilmeleri için son fırsat” dedi.

Hristov’un verdiği bilgiye göre, 12 Mart tarihinde Belene Belediyesi Baş Mimarı tarafından kampın ikinci bölümünde yer alan yıkılmış yapıların, barakaların, hücrelerin, çitlerin ve diğer tesislerin bir kısmının onarılması ve yeniden yapılması için yapı izni verildi.

Hristov, bu kararın, Bakanlar Kurulunun 2017 yılında aldığı ve kampın ikinci bölümünün belirli şartlar altında anı parkına dönüştürülmesini öngören yönetim hakkı kararına aykırı olduğunu söyledi.

Konuya ilişkin geçici hükümete başvuruda bulunduklarını ancak herhangi bir yanıt alamadıklarını belirten Hristov, “Kırk eski kamp tutuklusu ve onların yakınları bu cevabı bekledi” dedi.

Hristov, Bakanlar Kuruluna Belene Belediyesinin yönetim hakkının geri alınması çağrısında bulunacaklarını ifade ederek, bunun yalnızca 2017 tarihli kararın uygulanmamasından değil, aynı zamanda kampın tarihî gerçekliğini bozacak girişimlerde bulunulmasından kaynaklandığını söyledi.

Hristov’a göre amaç tarihi hafızayı korumak değil, ekonomik ve mali çıkar elde etmek.

Belene Kampı’nın dokuz yıldır milli kültür varlığı ilan edilemediğini belirten Hristov, bunu “mağdurların temsilcilerine ve burada korunmuş bir hafıza mekânı görmek isteyen Bulgaristan toplumuna karşı saygısızlık” olarak değerlendirdi.

Hristov, Belene Kampı’nın ulusal hafızanın bir parçası olduğunu vurgulayarak, devletin yeni bir şey inşa etmek yerine Avrupa’daki uygulamaları örnek alması gerektiğini söyledi.

Avrupa’daki benzer hafıza mekânlarının devlet tarafından korunduğunu ve işletildiğini belirten Hristov, Belene için de aynı yaklaşımın benimsenmesini istedi.

Komünizm Mağdurları Birliği – Hafıza Derneği Başkanı Lilyana Drumeva ise, “Bulgaristan’da bazı kurumların bu hafızanın nasıl korunacağına kendi anlayışlarına göre karar vermesine anlam veremiyorum” dedi.

Drumeva, “Belene mağdurları adına böyle bir anıtın inşa edilmeye başlanması yönündeki karardan büyük rahatsızlık duyuyorum” ifadelerini kullandı.

Toplantıda eski kamp tutukluları ve onların yakınları da yaşadıkları acıları anlattı. Sefer Alimolov, gelecek kuşakların gerçekleri öğrenebilmesi için kampın özgün haliyle korunması gerektiğini söyledi.

Ahmet Yaşar Rusov ise kamptaki yaşam koşullarını anlatarak, “Su içmemize yalnızca sabahları izin veriliyordu. Ekmek ise kuruması için bütün gece soğukta dışarıda bırakılıyordu” dedi.

Eski bir kamp tutuklusunun oğlu olan Balço Balçev de babasının kamptan çıktığında son derece zayıf olduğunu belirterek, “Yanında ahşap bir bavul taşıyordu ve her 20 adımda bir ona dayanarak dinlenmek zorunda kalıyordu” diye konuştu.

Balkanlar’da Adalet, Haklar, Kültür ve Dayanışma Derneğinin (BAHAD) Genel Başkanı Safiye Yurdakul ise geçen yılki anma programında bir sergide adaya yalnızca Bulgarların gönderildiğinin yazıldığını, diğer etnik toplulukların ise tamamen görmezden gelindiğini söyledi. Yurdakul, yaptıkları girişimin ardından özel vakfın metni değiştirdiğini ancak herhangi bir özür dilemediğini belirtti.