Depremden yangına… Liselilerin sistemi afetleri önceden tespit ediyor
Proje fikri geçtiğimiz yıl İstanbul’da gerçekleşen 6,2 şiddetindeki depremin ardından ortaya çıktı. İstanbul’daki Beykent Okyanus Koleji öğrencisi Azra Nisa Yılmaz, deprem nedeniyle duyduğu korkunun ardından bu afeti önceden tespit edip aynı zamanda olay anında insanları yönlendirebilecek ve yardım çağırabilecek bir sistem geliştirmek istedi. Okulun Türk dili ve edebiyatı öğretmeni Aziz Yılmazel ile bu fikrini paylaşan Yılmaz, ardından arkadaşı Sevil Ardashiri ile birlikte çalışmaya başladı. Ekip, önce var olan yazılımları inceledi ve ardından kendi yazılımlarını geliştirmeye odaklandı. 4 aylık çalışma sonrasında yazılım, geçtiğimiz yıl eylül ayında tamamlandı. Sistem, o dönem Balıkesir Sındırgı artçı depremleri sırasında test edildi ve depremi ortalama 25 saniye önceden haber verdiği belirlendi. Birden fazla afet analiz programını kapsadığı için ‘Kapsamlı Afet Lojistik ve Koruma Ağı Notifikasyonu: K.A.L.K.A.N’ adını alan projeyi öğretmen Aziz Yılmazel, şöyle anlattı:
ORMAN YANGINLARININ DA ÖNLENMESİ HEDEFLENİYOR
“Sevil Ardashiri tarafından kodlaması 3 ayda tamamlanan bu program, çakmak alevi boyutundaki alevleri ortalama 0,6 saniye içerisinde algılayarak yangın uyarı sistemlerini devreye sokabiliyor. Gün ışığında ve gece karanlığında çeşitli testler yaptık ve hepsinde erken uyarı sistemimiz başarıyla çalıştı. Ormanlara kurulacak kameralarla yangınlar büyümeden en ufak bir tutuşmayı bu sistem sayesinde anında ilgili kişilere ve ve 112’ye bildirmemiz mümkün. Bu sayede orman yangınlarının önüne büyük ölçüde geçebiliriz. Projedeki kamera sistemini deniz kenarlarına yerleştirerek de test ettik. Sistem, denizlerdeki çekilmeler ve tsunami risklerini analiz edebildi. 160 farklı dil seçeneğine sahip olan programımız bir kamera, bir bilgisayar ve bir hoparlör bulunan her yerde ücretsiz olarak çalışabilir. Diğer yandan bizimkine benzeyen diğer programlar, yalnızca tek bir afet üzerine odaklanıp sadece siren aracılığıyla uyarı verirken . K.A.L.K.A.N sadece uyarı vermekle kalmıyor; evde, okulda, iş yerinde kişilerin durumlarını anlık olarak analiz edip bu kişileri sesli olarak yönlendiriyor.
BEKLENEN ŞİDDETİ DE TAHMİN EDİYOR
Sistemimiz şu an karşılaşabileceğimiz çeşitli afet senaryolarını tek bir çatı altında toplayan kapsamlı bir yazılım haline geldi. Deprem, yangın, toprak kayması, tsunami, volkanik hareketler ve mevcut afet senaryolarına uygun tahliye protokollerini bir araya getiriyoruz. Deprem yazılımımızda, Android işletim sistemlerinin erken uyarı yazılımının bir benzerini geliştirerek depremden 15-30 saniye öncesinde bulunduğumuz bölgede bir deprem beklendiğini tespit edebiliyoruz. 300 kilometre menzildeki depremleri ve beklenen şiddetlerini önceden tespit eden programımız, bina içi ses sistemleri aracılığı ile erken uyarı vererek “çök-kapan-tutun” prosedürünü devreye alıyor ve sarsıntı sona erinceye kadar kişilerin yerinden kalkmaması gerektiğini hatırlatıyor.