Küresel piyasaları sarsan Orta Doğu’daki savaşta tarihi bir dönüm noktasına gelindi. Beyaz Saray ile Tahran yönetimi arasında savaşı sonlandıracak tek sayfalık bir mutabakat zaptında sona yaklaşıldığı bildirildi. Bugüne kadar benzer barış iddialarını anında yalanlayan İran, bu kez şaşırtıcı bir hamleyle masada olduklarını doğruladı.
PETROL ÇAKILDI, ALTIN FIRLADI
Tarihi barış umudu küresel piyasalarda kartların yeniden dağıtılmasına yol açtı. Savaşın biteceği beklentisiyle jeopolitik risk primi düşerken fiyatlamalar dikkat çekti. Brent petrolün varil fiyatı, ABD’nin İran ile mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğuna ilişkin haberlerin ardından yüzde 9,3 azalışla 99,62 dolara, WTI ise 91,54 dolara düştü.
Kapalıçarşı tarafında gram altın yüzde 3 üzerinde değer kazanarak 6 bin 804 TL’den alış fiyatı veriyor. Serbest piyasada gram altın ise yüzde 3,48 yükseliş kaydederek 6 bin 853 TL’ye geldi. Ons altın ise yüzde 3,51 yükseliş ile 4 bin 717 dolara geldi.
BORSA NE TEPKİ GÖSTERDİ?
Borsa’da da bu kararının olumlu etkilendiği görüldü. BİST 100 14 bin 952 TL seviyelerinde yüzde 3 artış kaydettiği görüldü.
İRAN İLK KEZ YALANLAMADI: 14 MADDEYİ DEĞERLENDİRİYORUZ
CNBC’ye konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Washington’dan gelen 14 maddelik taslak teklifini resmi olarak “değerlendirdiklerini” duyurdu. ABD’li yetkililere göre bu metin, tarafları savaştan çıkarıp daha kapsamlı nükleer müzakerelere taşıyacak temel bir çerçeve niteliğinde. Axios’un iddiasına göre, savaşın başlangıcından bu yana iki ülke ilk kez bir anlaşmaya bu kadar yakın. Tahran’ın kilit başlıklar hakkındaki nihai yanıtını 48 saat içinde iletmesi bekleniyor.
TRUMP’IN HAMLESİ VE KUSHNER SAHADA
Barış kapısını aralayan en büyük hamle ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki askeri ablukayı içeren “Özgürlük Operasyonu” kararını askıya alarak diplomasinin önünü açtı. Görüşmelerin perde arkasında ise tanıdık isimler var. Jared Kushner ve Steve Witkoff tarafından yürütülen gizli diplomasi, Hürmüz’deki askeri ablukanın tamamen kaldırılmasını hedefliyor.
TARİHİ 14 MADDELİK TASLAKTA NE VAR?
Sızan mutabakat metnine göre, Hürmüz Boğazı üzerindeki tüm kısıtlamalar karşılıklı olarak kaldırılacak. Eğer taraflar imzayı atarsa süreç şöyle işleyecek:
30 Günlük Ara Dönem: Silahlar susacak, müzakereler İslamabad veya Cenevre’de devam edecek.
Fonlar ve Uranyum Takası: İran uranyum zenginleştirmeyi durduracak; ABD ise İran’ın dondurulan milyarlarca dolarlık fonunu serbest bırakacak.
İran, elindeki yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarmayı kabul etti. Masadaki en radikal seçenek, bu malzemenin doğrudan ABD’ye nakledilmesi. İran geçmişte bu seçeneğe kesin olarak karşı çıkmıştı.
En kritik pürüz nükleer faaliyetlerin durdurulma süresi. ABD en az 12 ila 15 yıllık bir yasak (moratoryum) talep ediyor. Ayrıca BM denetçilerine İran’da “ani baskın” yetkisi verilecek.
Anlaşma nihai şartlara bağlı. Görüşmeler masada çökerse, ABD ordusu Hürmüz’deki askeri operasyonlara ve ablukaya derhal geri dönecek.
