İsrail’de kamuoyunda uzun süredir tartışılan “7 Ekim Olaylarına Katılanların Yargılanmasına İlişkin Yasa Tasarısı”, Meclis’te 93 milletvekilinin desteğiyle kabul edildi. Yeni düzenleme, 7 Ekim 2023’te düzenlenen Aksa Tufanı Operasyonu’na katıldığı öne sürülen yüzlerce Filistinlinin özel olarak kurulacak askeri mahkemelerde yargılanmasını öngörüyor.
Yasaya göre, üyeleri özel atamalarla belirlenecek mahkeme heyeti; “İsraillileri Gazze’ye götürme”, “saldırı”, “terör”, “düşmana yardım” ve “soykırım” gibi suçlamalarla Filistinliler hakkında dava açabilecek. İsrail basınına göre, yaklaşık 300 Filistinli tutuklu bu kapsamda yargılanabilecek.
ESİR TAKASI İHTİMALİ KAPANIYOR
Düzenlemenin en dikkat çeken maddesi ise idam cezasına ilişkin oldu. İsrail’in 1950 tarihli “Soykırımı Önleme Yasası” temel alınarak hazırlanacak iddianamelerde, mahkemenin bazı sanıklar hakkında ölüm cezası verebilmesinin önü açılıyor. İsrail basınında yer alan değerlendirmelerde, mart ayında kabul edilen idam yasasının geriye dönük uygulanamaması nedeniyle yeni düzenlemenin özellikle 7 Ekim olayları için hazırlandığı yorumları yapıldı.
Yasa ayrıca, 7 Ekim olaylarına katıldığı iddiasıyla tutuklanan kişilerin gelecekte yapılabilecek herhangi bir esir takası anlaşması kapsamında serbest bırakılmamasını da içeriyor. Bu madde, Gazze’de süren çatışmalar ve olası rehine anlaşmaları açısından dikkat çekici bir adım olarak değerlendirildi.
“MODERN EICHMANN” BENZETMESİ
İsrailli siyasetçiler ise yasayı “modern Eichmann davası” olarak tanımladı. Tasarıyı Meclis’e sunan İsrail Evimiz Partisi milletvekili Yulia Malinovsky, düzenlemenin “Yahudi halkına karşı işlenen suçların yargılanması” anlamına geldiğini savundu. Nazi Almanyası döneminde görev yapan Adolf Eichmann, İsrail’de idam edilen son kişi olarak biliniyor.
Yeni yasaya göre yargılamalar kamuoyuna açık yapılacak. Duruşmalar için özel bir internet sitesi kurulacak ve mahkeme süreçleri canlı yayınlanacak. Ayrıca tüm duruşmaların görüntü ve ses kayıtlarının devlet arşivlerinde saklanacağı belirtildi.
İNSAN HAKLARI KURULUŞLARI TEPKİ GÖSTERDİ
Karar, uluslararası insan hakları kuruluşlarının sert tepkisini çekti. İsrailli insan hakları örgütleri HaMoked ve Adalah tarafından yapılan ortak açıklamada, yaklaşık üç yıldır ağır koşullar altında tutulan Filistinlilerin çoğunun resmi suçlama olmadan gözaltında bulunduğu ifade edildi. Açıklamada, özel atamalarla oluşturulacak mahkeme yapısının bağımsızlığı konusunda ciddi şüpheler olduğu vurgulandı.
Birleşmiş Milletler raportörleri de düzenlemeye ilişkin kaygılarını daha önce İsrail makamlarına iletmişti. BM uzmanları, yargıya siyasi müdahale riskine dikkat çekerek, tasarının yaşam hakkı, adil yargılanma hakkı ve işkence yasağı gibi temel uluslararası hukuk ilkeleriyle çelişebileceği uyarısında bulundu. (AA)
