Uzmanlar, bu verilerin doğrudan sigorta şirketlerine aktarıldığını ve sürücüleri ağır bir gizlilik tuzağına sürüklediğini vurguluyor.
ARAÇLAR DEV BİR VERİ HAVUZU YARATIYOR
DonanımHaber’den Metin Akpınar’ın haberine göre, Günümüz otomobilleri kameralar, sensörler, kesintisiz internet bağlantısı ve gelişmiş multimedya sistemleriyle donatılıyor. Üreticiler bu altyapı sayesinde sürücüler hakkında kapsamlı profiller oluşturuyor: Konum ve seyahat geçmişi, emniyet kemeri kullanımı, ani frenleme, hız alışkanlıkları, dinlenen müzik türleri… Bazı modellerde sürücü koltuğuna çevrilmiş iç kameralar devrede. Bu kameralar yüz ifadelerini, göz hareketlerini ve davranış kalıplarını analiz ederek yaş, kilo, ırk, psikolojik eğilimler ve biyometrik veriler gibi son derece hassas bilgileri bile işleyebiliyor.
Brookings Institution Teknoloji ve İnovasyon Merkezi kıdemli araştırmacısı Darrell West, “Modern araçların topladığı veri miktarı çoğu sürücüyü hayrete düşürecek düzeyde. Bu sistemler bir insanın günlük hayatını neredeyse saniye saniye yeniden inşa edebilecek kapasiteye ulaştı” diyor.
SİGORTA ŞİRKETLERİ VERİLERİ RİSK HESABI İÇİN KULLANIYOR
Toplanan verilerin en büyük alıcıları sigorta devleri. Telematik sistemler üzerinden elde edilen bilgiler, sürücülerin risk profillerini belirlemede doğrudan devreye giriyor. Sonuçta bazı sürücüler beklenmedik prim zamlarıyla karşılaşıyor. BBC’nin ortaya çıkardığı bir vakada General Motors, sürücü verilerini LexisNexis adlı veri aracısına aktardı.
Bir sürücünün sadece altı aylık seyahat geçmişi 130 sayfalık detaylı bir rapora dönüştürüldü. Sürücü, sigorta priminin yüzde 21 zamlandığını ve bunun nedenlerinden birinin bu veriler olduğunu sonradan öğrendi. ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun devreye girmesiyle General Motors’un araç verilerini beş yıl boyunca satması yasaklandı. Ancak şirketin belirli şartları yerine getirmesi halinde yasağın kalkabileceği belirtiliyor.
OTOMOBİLLER “GİZLİLİKTE EN KÖTÜ KATEGORİ”
Firefox’un ana şirketi Mozilla, 2023’te 25 otomobil markasının gizlilik politikalarını mercek altına aldı. Sonuç: Hiçbiri Mozilla’nın güvenlik standartlarını karşılayamadı. Kuruluş, otomobilleri “bugüne kadar incelediğimiz en kötü ürün kategorisi” ilan etti. Aradan geçen sürede tablo daha da karardı. ABD’de yolda olan yeni düzenlemeler, otomobillere gelişmiş sürücü izleme sistemlerini zorunlu kılacak.
BAĞLANTILI ARAÇLAR HIZLA ÇOĞALIYOR Danışmanlık şirketi McKinsey’in tahminlerine göre 2021’de trafikteki araçların yaklaşık yüzde 50’si internete bağlıydı. Bu oran 2030’a kadar yüzde 95’e çıkacak. Ne yazık ki çoğu sürücü aracının ne kadar veri topladığının farkında değil. Araç tesliminde sunulan uzun gizlilik sözleşmeleri genellikle okunmadan “kabul ediyorum” tuşuna basılıyor. Avrupa Birliği, İngiltere ve bazı ABD eyaletlerinde kullanıcılar, şirketlerin tuttuğu verilerin kopyasını isteyebiliyor, silinmesini talep edebiliyor ve satışını engelleyebiliyor. Bazı modellerde de bilgi-eğlence sisteminden veri paylaşımını sınırlayan ayarlar mevcut. Ancak uzmanlar, mevcut sistemin temel sorununun çözülmediğini ve gizlilik ihlallerinin sistematik olarak sürdüğünü belirtiyor.
About the Author
