Devlet memurlarının sosyal güvenlik düzenlemelerinde milat kabul edilen 1 Ekim 2008 tarihi, emekli aylığı hesaplamalarında iki farklı sistemin uygulanmasına neden oluyor. SGK Uzmanı Özgür Erdursun’un aktardığı bilgilere göre, 1 Ekim 2008 tarihinden sonra göreve başlayan memurlar, aynı görevde ve aynı maaş seviyesinde olsalar dahi, daha eski tarihli girişlilere kıyasla daha düşük emekli maaşı alma durumu ile karşılaşıyor.
Mevcut uygulamada 30 Eylül 2008 ve öncesinde işe başlayan memurlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında “eski memur” statüsünde işlem görüyor. 1 Ekim 2008 ve sonrasında göreve başlayanlar ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na tabi tutuluyor. Eski sistemde emekli aylığı hesaplamaları memurun derecesi, kademesi, ek göstergesi ve makam tazminatı gibi kriterlere dayanırken; yeni sistemde hesaplamalar temel olarak prime esas kazanç (brüt maaş) üzerinden gerçekleştiriliyor.
EK ÖDEMELERİN PRİME ESAS KAZANCA ETKİSİ
Emekli maaşı hesaplamalarında ortaya çıkan farkın temel nedeni, prime esas kazanç bildirimleri olarak gösteriliyor. Erdursun, memur maaş bordrolarında yer alan ek ödemelerin ve bazı tazminat kalemlerinin SGK prime esas kazancına dahil edilmediğini belirtti. Bu durum, kamu çalışanlarının eline geçen net maaş yüksek görünse dahi, SGK’ye bildirilen brüt kazancın daha düşük seviyelerde kalmasına ve dolayısıyla emekli aylığının düşmesine yol açıyor.
75 BİN TL MAAŞ ALAN MEMURUN EMEKLİ AYLIĞI 20 BİN TL SEVİYESİNDE KALABİLİR
Kamudaki sistem farkı, görev yapan bir psikolog örneği üzerinden açıklandı. Verilen bilgilere göre; aylık 75 bin TL seviyesinde maaş alan bir psikolog, 1 Ekim 2008 sonrasında göreve başladığı için 5510 sayılı kanun kapsamında değerlendiriliyor. Bu personelin SGK’ya bildirilen prime esas kazancı 42 bin 839 TL seviyesinde bulunuyor. Prime esas kazancın bu seviyede kalması nedeniyle, 75 bin TL maaş alan personelin emekli aylığı yaklaşık 20 bin TL civarında hesaplanıyor. Erdursun, aynı gelir seviyesine sahip olup özel sektörde çalışanların, daha yüksek prim bildirimi üzerinden daha yüksek emekli aylığı alma olasılıklarının bulunduğunu ifade etti.
EMEKLİ İKRAMİYESİ KAYBI RİSKİ VE SİGORTA HAKLARI
Açıklamalarda memur emeklilik sistemi içerisinde yer alan emekli ikramiyesi haklarına da değinildi. Yaklaşık 15 yıl hizmet süresi bulunan bir kamu personelinin ortalama 650 bin TL civarında emekli ikramiyesi hakkı elde edebildiği hesaplanıyor. Ancak memuriyetten ayrıldıktan sonra kısa süreliğine dahi olsa 4A (SSK) veya 4B (Bağ-Kur) statüsünde çalışılması durumunda, bu ikramiye hakkının tamamen kaybedilebileceği belirtiliyor.
Ayrıca, sosyal güvenlik mevzuatına göre 1 Ekim 2008 sonrasında göreve başlayan memurların, Emekli Sandığı kapsamında “isteğe bağlı iştirakçi” olarak prim ödeme hakkının bulunmadığı bilgisi paylaşıldı. Erdursun, belirtilen tüm bu farklılıkların 5510 sayılı kanuna tabi yeni dönem memurların emeklilik planlamalarını doğrudan etkilediğini bildirdi.
