Çin’in insanlı uzay programında yeni bir sayfa açıldı. Shenzhou-23 uzay aracı, Long March 2F roketiyle Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi’nden fırlatıldı ve yaklaşık 3,5 saatlik uçuşun ardından Tiangong Uzay İstasyonu’na başarıyla kenetlendi.
Görevde üç astronot yer alıyor: Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan ve Hong Kong’dan uzaya çıkan ilk astronot olan Li Jiaying.
AY İÇİN KRİTİK DENEME
Shenzhou-23’ü önceki görevlerden ayıran en önemli unsur, mürettebattan bir astronotun uzayda tam 1 yıl kalacak olması. Çin bugüne kadar Tiangong’daki görevlerde ağırlıklı olarak yaklaşık 6 aylık rotasyonlar yürütüyordu. Bu kez hedef, uzun süreli mikro yerçekiminin insan vücudu üzerindeki etkilerini daha kapsamlı biçimde incelemek.
Uzayda uzun süre kalmak, kemik yoğunluğu kaybı, kas erimesi, radyasyon maruziyeti, uyku bozuklukları ve psikolojik yorgunluk gibi ciddi riskleri beraberinde getiriyor. Çin’in bu denemeyle yalnızca Tiangong’daki kalıcı varlığını güçlendirmeyi değil, Ay ve daha uzun vadede Mars görevleri için de insan dayanıklılığına dair veri toplamayı hedeflediği belirtiliyor.
HONG KONG İÇİN İLK
Görev aynı zamanda sembolik bir önem de taşıyor. 43 yaşındaki Li Jiaying, Hong Kong’dan uzaya giden ilk astronot oldu. Daha önce Hong Kong polisinde görev yapan Li, Shenzhou-23 ekibinde yük uzmanı olarak yer alıyor.
Mürettebatın diğer üyeleri ise uzay mühendisi Zhu Yangzhu ve eski hava kuvvetleri pilotu Zhang Zhiyuan. Astronotların Tiangong’da yaşam bilimleri, malzeme bilimi, akışkan fiziği ve tıp alanlarında çok sayıda deney yapması bekleniyor.
Bu deneylerin bir kısmı doğrudan uzun süreli insanlı uzay yolculukları için kullanılabilecek sistemlere odaklanacak.
HEDEF 2030’DAN ÖNCE AY
Çin, 2030’dan önce Ay’a insan indirmeyi hedefliyor. Bu hedef doğrultusunda yeni nesil Mengzhou uzay aracı, Ay görevlerinde kullanılacak sistemler ve gelecekte kurulması planlanan Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu üzerinde çalışılıyor.
Pekin yönetimi ayrıca 2035’e kadar Ay’da insanlı bilimsel üs projesinin ilk aşamasını kurmayı planlıyor.
Çin’in uzay programı son 30 yılda büyük bir hız kazandı. Ülke, 2019’da Chang’e-4 aracıyla Ay’ın karanlık yüzüne iniş yapan ilk ülke olmuş, 2021’de ise Mars’a küçük bir gezgin araç indirmişti.
ABD’nin Çin’i 2011’den bu yana Uluslararası Uzay İstasyonu yani UUİ iş birliklerinin dışında tutması, Pekin’in kendi uzay istasyonu projesini hızlandıran başlıca nedenlerden biri olmuştu.
Shenzhou-23 görevi bu yüzden yalnızca bir istasyon rotasyonu değil; Çin’in Ay’a dönüş yarışında ABD’nin Artemis programına karşı attığı en önemli adımlardan biri olarak görülüyor.
