Daily Galaxy tarafından yayımlanan arkeoloji raporuna Roma İmparatorluğu’nun İspanya’ya gelişinden çok daha önceki bir döneme tarihlenen seramik muska, yakılmış insan kemiklerinin yanında ortaya çıkarıldı. Antik mezarın içindeki cenaze ritüellerinin tamamen İber kültürüne ait olmasına rağmen, Mısır hiyeroglifleri taşıyan bu eserin binlerce kilometre öteden bölgeye nasıl ulaştığı arkeoloji dünyasında tartışma başlattı. Keşif, antik dönem Akdeniz ticaret rotalarının derinliği ve kapsamı hakkında bilinen mevcut teorilerin yeniden incelenmesine yol açtı.
FAYANS MUSKA ÜZERİNDE FİRAVUN UNVANI TESPİT EDİLDİ
Arkeologlar, El Toro kazı alanından çıkarılan fayans skarabenin fiziki yapısının oldukça iyi korunduğunu bildirdi. Eser üzerinde yapılan epigrafi incelemelerinde, yüzeydeki yazıların Mısır hiyeroglifleri ve demotik karakterlerle işlendiği tescillendi. Yazıtlarda, Antik Mısır’ın 26. Hanedanlığı’ndaki firavunlarla doğrudan ilişkili resmi bir unvana atıfta bulunulduğu belirlendi.
Uzmanlar, bu detaydan yola çıkarak muskanın yüksek sosyal statüye sahip bir tüccara veya yerel seçkinler sınıfından bir kişiye ait olduğunu tahmin ediyor. Ancak bilim heyeti, muskanın Mısır’da üretildiği tarih ile İspanya’daki mezara defin amacıyla konulduğu an arasında ne kadar sürelik bir zaman dilimi geçtiğini henüz kesinleştiremedi.
FENİKE VE PUNİK TİCARET ROTASI KULLANILDI
Kazı başkanı arkeolog Luis Benítez de Lugo Enríquez, yaptığı teknik açıklamada skarabenin yarımadadaki Fenike-Punik yerleşimlerinin sakinleri ile yerel İber toplulukları arasındaki ticari alışverişler sonucunda bölgeye taşınmış olabileceğini ifade etti. Tarihsel veriler, MÖ 6. yüzyıla gelindiğinde Fenikeli tüccarların Mısır limanlarını batı İber Yarımadası’na bağlayan deniz üstü lojistik ağlar kurduğunu gösteriyor. Kazı alanının yakınında bulunan Habalon Nehri’nin de bu ithal malların iç kesimlere taşınmasında nehir yolu olarak kullanıldığı değerlendiriliyor.
İber Yarımadası’ndaki yerel bir nekropolde Mısır menşeli bir eserin bulunması, Akdeniz havzasındaki antik kültürler arası etkileşimin tahmin edilenden çok daha yaygın olduğunu kanıtladı. Mısır, Fenike ve İber medeniyetlerini birbirine bağlayan bu ticari köprünün lojistik detaylarına yönelik laboratuvar ve arşiv araştırmaları devam ediyor.
