NASA Yöneticisi Jared Isaacman, 26 Mayıs Salı günü düzenlediği basın toplantısında insanlığın ilk kalıcı Ay karakolu olacak “Ay Üssü” projesinin ayrıntılarını açıkladı. Isaacman, projenin kapsamını şu sözlerle özetledi:
“Amerika Ay’a yeniden dönüyor ve bu kez kalıcı olmak üzere. Ay Üssü, Amerika’nın ve insanlığın başka bir gök dünyasındaki ilk karakolu olacak.”
Isaacman, üssün yalnızca bilimsel bir girişim olmadığını vurgulayarak “Ay Üssü’nü, Dünya’daki yaşamı iyileştirecek yenilikler, gelecek nesil kaşifler için ilham ve Mars için gereken becerilerde uzmanlaşmak adına inşa ediyoruz. Ay keşiflerinin Altın Çağı başladı” dedi.
İLK 3 GÖREV BU YIL FIRLATILACAK
Proje 3 aşamalı bir yol haritasıyla hayata geçirilecek. İlk aşamada (Faz I) bu yıl fırlatılacak 3 insansız görev teknoloji testlerine odaklanacak. Moon Base I görevi en erken 2026 sonbaharında Shackleton Bağlantı Sırtı bölgesine inecek. Bu görevde itki sistemlerinin Ay tozuyla etkileşimi ve konum takibi denenecek.
NASA
Moon Base II görevinde Astrobotic aracıyla yaklaşık 500 kilogram kargo taşınarak yüzeye keşif araçları yerleştirilecek. Moon Base III ise Ay yüzeyindeki değişimleri incelemek üzere tasarlandı.
MARS’A GİDEN YOL AY’DAN GEÇİYOR
NASA Ay Üssü Program Yöneticisi Carlos García-Galán, üssün boyutunu “farklı varlıklarla birlikte yüzlerce mil karelik bir alanı kaplamasını öngörüyoruz” sözleriyle tanımladı. 20 milyar dolarlık bütçeyle finanse edilecek projenin ikinci aşamasında (2029-2032) nükleer fisyon reaktörü dahil güç altyapısı ve yaşam alanları kurulacak. 2032 sonrasında başlayacak üçüncü aşamada ise Ay’da sürekli insan bulunması hedefleniyor.
NASA
Proje, Blue Origin, Astrobotic, Intuitive Machines ve Axiom Space gibi ticari şirketlere verilen yüz milyonlarca dolarlık ihalelerle yürütülecek. Jeff Bezos’un şirketi Blue Origin bu kapsamda 468 milyon dolarlık ihale aldı.
TAKVİM İDDİALI, RİSKLER BÜYÜK
Uzmanlar NASA’nın açıkladığı takvimi oldukça iddialı buluyor. Projenin kilit ortaklarından Axiom Space uzay giysisi üretiminde gecikmeler yaşarken, Astrobotic ve Intuitive Machines’in daha önceki Ay teslimat görevlerinde başarısız olduğu biliniyor. NASA’nın Artemis programı kapsamında Ay’a insan indirme hedefi de 2024’ten 2028’e ertelenmişti.
NASA
ÇİN BASKISI HIZLANDIRIYOR
Projenin arka planında ABD ile Çin arasındaki uzay rekabeti önemli bir yer tutuyor. Çin, 2030 yılına kadar Ay’a taykonot indirmeyi hedefliyor ve kendi yol haritasındaki kilometre taşlarını art arda geride bırakıyor. Eylül 2025’te Ticari Uzay Federasyonu’nun yayımladığı rapor, Çin’in yeni uzay yarışında ABD’yi geçebileceği uyarısında bulunmuştu.
NASA
The Open University’den Ay bilimci Simeon Barber bu baskıyı açıkça dile getirdi:
“Çin’in Ay’a ilk önce ulaşması beni hiç şaşırtmaz. Bana öyle geliyor ki NASA artık planları olduğunu söylemek zorunda hissettikleri bir pozisyonda. Bu yüzden bunun arkasında büyük bir siyasi itici güç olduğunu düşünüyorum.“
YARIM ASIRLIK HAYALİN SOMUTLAŞMASI
NASA’nın Ay’da kalıcı olma fikri 1950’lere kadar uzanıyor. 2019’da Artemis programıyla bu hedef resmi bir çerçeveye kavuştu. Artemis II misyonunun başarısı planların hızlanmasına zemin hazırlarken, 24 Mart’taki “Ignition” etkinliğinde proje ilk kez somut hatlarıyla kamuoyuyla paylaşılmıştı. NASA şimdi bu hayali 3 aşamalı bir planla gerçeğe dönüştürmeye hazırlanıyor.
