ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen kritik müzakerelerde daha önce üzerinde uzlaşı sağlanan anlaşma taslağına son anda müdahale etti. Cuma günü Beyaz Saray’daki Durum Odası’nda üst düzey danışmanlarını toplayan Trump, yaklaşık iki saat süren kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Toplantının ardından yönetim, kamuoyuna herhangi bir resmi açıklama yapmadı. Ancak New York Times ve Axios’un aktardığı bilgilere göre Trump, Beyaz Saray yönetimi savaşın sona erdirilmesini sağlayabilecek olası anlaşma üzerinde son rötuşları yaparken devreye girdi ve daha sert şartlar içeren yeni bir taslağı Tahran’ın değerlendirmesine sundu.
DONDURULMUŞ VARLIKLAR VE HÜRMÜZ BOĞAZI MASADA
Görüşmeler sırasında Trump, özellikle İran’ın nükleer materyalleri ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kontrol altına alınmasına ilişkin maddelerin güçlendirilmesini talep etti. New York Times’a konuşan kaynaklar, Trump’ın İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını içerebilecek maddelerden endişe ve rahatsızlık duyduğunu bildirdi. ABD’li yetkililer, Başkan’ın uranyumun denetimi, imhası ve zamanlamasına ilişkin maddelerde daha ayrıntılı güvenceler istediğini aktardı. Axios’un haberine göre Trump, yalnızca nükleer başlıklarda değil, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin ifadelerde de değişiklik yapılmasını şart koştu. Haberde ayrıca, Trump’ın daha önce Barack Obama döneminde imzalanan 2015 nükleer anlaşmasını da benzer gerekçelerle sert şekilde eleştirdiği hatırlatıldı.
ABD’Lİ YETKİLİDEN DİKKAT ÇEKEN İFADE: MAĞARALARDALAR
Revize edilen teklif, Tahran üzerindeki baskıyı artırmayı ve İran yönetimini anlaşmaya zorlamayı amaçlıyor. ABD’nin Pakistanlı yetkililer de dahil olmak üzere çeşitli arabulucular üzerinden yürüttüğü tekliflere İran’ın yanıt verme hızının Trump’ta huzursuzluk yarattığı belirtiliyor. Axios’a konuşan üst düzey bir ABD’li yetkili, İran’ın yeni taslağa yaklaşık üç gün içinde yanıt vermesini beklediklerini söyledi. İranlı karar vericilere ulaşmanın kolay olmadığını belirten yetkili, durumu “Kelimenin tam anlamıyla mağaralardalar ve e-posta kullanmıyorlar” sözleriyle ifade etti.
Buna rağmen anlaşmanın gerçekleşeceğine inandıklarını vurgulayan aynı yetkili, süreci şu sözlerle özetledi:
“Bir anlaşma olacak. Bunun ne kadar yakın olduğunu göreceğiz. Başkanın istediği şartların sağlanması için beklemeye hazırız. Bir hafta sürebilir, daha kısa da olabilir, daha uzun da. Yeni haftaya girerken elimizde bir şey olmasını umuyoruz.”
İRAN’DAN AĞIRLAŞTIRILMIŞ TASLAĞA NET YANIT
Müzakerelerin en hassas noktasını İran’ın nükleer programının geleceği oluşturuyor. Mevcut taslakta savaşın sona erdirilmesi ve bölgesel gerilimin düşürülmesine yönelik çerçeve maddeler öncelikli olarak ele alınırken, İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin nihai düzenlemelerin müzakerelerin ilerleyen aşamalarında şekillenmesi bekleniyor. Trump’ın son değişikliklerinin ardından taraflar arasında başlayan yeni müzakere trafiğinde gözler Tahran’a çevrilirken, ilk yanıt doğrudan geldi.
İran Meclisi ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin sunduğu ağırlaştırılmış teklife karşılık Tahran’ın beklentilerini açıkladı. Washington’a rest çeken Kalibaf, şu ifadeleri kullandı:
“İran ulusunun hakları güvence altına alınana kadar hiçbir anlaşma kabul edilmeyecektir. Düşmanın vaatlerine güven yok, yalnızca somut sonuçlar önemlidir.”
