CHP Lideri Özgür Özel, 2 Haziran 2026 tarihinde sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla Arap Alevi vatandaşların Gadir-i Hum Bayramı‘nı kutladı.
Adaletin egemen, kardeşliğin daim olduğu bir gelecek umuduyla Gadir-i Hum Bayramı’nı kutluyor; başta Arap Alevi yurttaşlarımız olmak üzere bu anlamlı bayramın ülkemize huzur, coğrafyamıza barış ve kardeşlik getirmesini diliyorum. pic.twitter.com/fsjkD12Sdv
— Özgür Özel (@eczozgurozel) June 2, 2026
Cem Vakfı’nın 2026 Alevi Takvimi’ne göre bu yıl 4 Haziran 2026 tarihine denk gelen Gadir-i Hum Bayramı, Arap Alevi toplumu için yılın en önemli dini ve kültürel kutlamasıdır. Peki Gadir-i Hum Bayramı nedir, ne zaman kutlanır ve gelenekleri nelerdir?
GADİR-İ HUM OLAYI NEDİR?
Gadir-i Hum, kelime anlamı olarak “Hum Gölcüğü” demektir. Bugünün Suudi Arabistan topraklarında, Mekke ile Medine’yi birbirine bağlayan yol üzerinde Rabig Vadisi’nde yer alan bu bölge, İslam tarihinin en tartışmalı olaylarından birine ev sahipliği yapmıştır.
Miladi 632 yılında Hz. Muhammed, hayatının son hac ibadeti olan Veda Haccı‘nı tamamladıktan sonra Medine’ye dönüş yolunda Gadir-i Hum denilen mevkide konaklamıştır.
Rivayetlere göre burada yaklaşık 120 bin kişilik bir kalabalığa hitap eden Hz. Muhammed, Hz. Ali’yi işaret ederek “Ben kimin mevlası isem Ali de onun mevlasıdır. Ey Allah’ım, onu sevenleri sev, ona düşman olanlara da düşman ol” buyurmuştur.
Şii ve Alevi inancına göre bu konuşma, Hz. Ali’nin Hz. Muhammed’den sonra halife ve vasi olarak tayin edildiğinin açık bir ilanıdır. Bu olay, Şii ve Alevi dünyasında “velayet” kavramının temelini oluşturur.
GADİR-İ HUM BAYRAMI NE ZAMAN KUTLANIR?
Gadir-i Hum Bayramı, Hicri takvime göre Zilhicce ayının 18. gününde kutlanır. Hicri takvim Ay takvimine dayandığı için bayram her yıl Miladi takvimde farklı bir tarihe denk gelir.
Son yıllardaki Gadir-i Hum Bayramı tarihleri şöyledir: 2023’te 5 Temmuz, 2024’te 24 Haziran, 2025’te 14-15 Haziran ve 2026’da 4 Haziran.
Gadir-i Hum Bayramı, Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı’nın yanı sıra Arap Alevi toplumu tarafından üçüncü ve en büyük bayram olarak kabul edilir.
GADİR-İ HUM BAYRAMI’NDA NELER YAPILIR?
Gadir-i Hum Bayramı sabahı erken saatlerde gusül alınır ve bayramlık giysiler giyilir. Aileler ve komşular birbirlerini ziyaret ederek bayramlaşır.
Türbelere gidilerek kurban kesilir ve büyük kazanlarda “Hirise” ya da “Hirisi” adı verilen bayrama özel yemek hazırlanır. Buğday ve etten oluşan bu geleneksel yemek, topluluk üyelerinin ortak katkısıyla hazırlanır ve başta dar gelirli aileler olmak üzere tüm vatandaşlara dağıtılır.
Oruç tutmak, Nübde duasını okumak, sığınma duasını okumak ve öğle vaktine yarım saat kala iki rekat namaz kılmak da bayram gününde yapılan ibadetler arasında yer alır. Birbirini gören müminler ise belirli cümlelerle selamlaşır.
ARAP ALEVİLERİ KİMDİR?
Gadir-i Hum Bayramı’nı kutlayan Arap Alevi toplumu, Türkiye’de özellikle Hatay, Adana ve Mersin bölgelerinde yoğun olarak yaşayan, kendine özgü inanç ve kültür pratiklerine sahip bir topluluktur. Nusayriler olarak da bilinen bu topluluk, büyük çoğunlukla kendisini “Arap Alevi” olarak tanımlar.
Tarihsel olarak Doğu Akdeniz havzasında kök salmış olan Arap Alevilerin Türkiye’deki varlığı yüzyıllar öncesine dayanır. Çukurova bölgesindeki Arap Alevi nüfusunun bir bölümü 19. yüzyılda Mısır Valisi İbrahim Paşa döneminde bölgeye yerleşmiştir.
1939 yılında Hatay’ın Türkiye’ye katılmasıyla birlikte bölgedeki Arap Alevi nüfusu Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı kazanmıştır. Araştırmacılara göre Türkiye’deki Arap Alevi nüfusu yaklaşık bir milyon kişi olarak tahmin edilmektedir.
Hatay’ın Defne, Samandağ, Antakya ve İskenderun ilçelerinde yoğun bir Arap Alevi nüfusu bulunur. Adana’nın Seyhan, Yüreğir ve Yumurtalık ilçeleri ile Mersin’in Tarsus, Kazanlı ve Karaduvar gibi yerleşim yerleri de önemli Arap Alevi nüfus merkezleridir.
Topluluk üyeleri arasında Arapça, özellikle Hatay bölgesinde hala günlük yaşamın bir parçasıdır. Ancak Adana ve Mersin’de genç nesiller arasında Arapça kullanımı giderek azalmaktadır.
GADİR-İ HUM BAYRAMI’NIN KÜLTÜREL ÖNEMİ
Gadir-i Hum Bayramı yalnızca dini bir kutlama değildir. Bayram, Arap Alevi toplumunun kimliğini, dayanışmasını ve kültürel sürekliliğini yansıtan önemli bir toplumsal buluşma noktasıdır. Hirisi yemeğinin ortaklaşa hazırlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması, topluluk içi dayanışmanın somut bir ifadesidir.
Türkiye’nin kültürel zenginliğinin önemli bir parçası olan Gadir-i Hum Bayramı, Adana, Mersin ve Hatay başta olmak üzere birçok ilde her yıl büyük bir katılımla kutlanmaya devam etmektedir.
