Işık Üniversitesi Emotics Lab’in “mutlak butlan süreci” araştırmasına göre, olası bir parti kurması halinde Özgür Özel’in yeni oluşumu yüzde 33-37 bandında destek bulabiliyor. Araştırmaya göre, Özel’in; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş ile birlikte kuracağı varsayılan parti seçimlerde yüzde 37 oy oranına ulaşarak birinci parti oluyor. Yavaş’ın desteği olmadan Özel’in kuracağı bir parti ise AKP’nin gerisinde kalarak yüzde 33 oranında oy alabiliyor. Bu senaryoda Kılıçdaroğlu liderliğindeki CHP, yüzde 5 ila 6 arasında oy oranıyla baraj altında kalıyor. Araştırma, mahkeme kararıyla Genel Başkanlık koltuğuna oturan Kemal Kılıçdaroğlu’nun muhalefet tabanında ‘düşük umut’ ve ‘yüksek öfke’ uyandırdığını; CHP seçmeninin Kılıçdaroğlu’na yönelik ‘öfke düzeyinin’ Erdoğan’a duyulan öfkeyle başa baş olduğunu ortaya koyuyor.
Işık Üniversitesi Emotics Lab tarafından hazırlanan Haziran araştırması, ‘mutlak butlan’ süreciyle başlayan gelişmelerin ve olasılıkların seçmen psikolojisi ve siyasal davranış üzerindeki etkilerini inceledi.
Araştırmaya göre, muhalefet tabanında baskın duygunun ‘öfke’ olduğu ve bu öfkenin ‘mobilizasyon’ yani ‘organize olarak harekete geçme’ potansiyeli taşıdığı belirtilirken, CHP seçmeninin önemli bölümünün Özgür Özel liderliğinde atılacak olası adımlara destek vermeye hazır göründüğü kaydedildi. Araştırma sonuçları ayrıca Kılıçdaroğlu ile CHP seçmeni arasında belirgin bir duygusal kopuş yaşandığını da ortaya koydu.
Seçmen süreci nasıl yorumluyor?
Araştırmada katılımcılara, Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP Genel Başkanlığı koltuğuna mahkeme kararıyla getirilmesi ve Özgür Özel’i görevden uzaklaştırılması sürecini nasıl yorumladıkları soruldu.
Muhalefet seçmenlerinde baskın görüş, yaşananların “iktidarın yargı müdahalesi” olduğu yönünde çıktı. CHP seçmenlerinin yüzde 69’u, İyi Parti seçmenlerinin yüzde 56’sı ve DEM Parti seçmenlerinin yüzde 57’si bu görüşü paylaşıyor.
AKP seçmeninde ise tablo daha parçalı oldu. Yalnızca yüzde 18 süreci doğrudan ‘yargı müdahalesi’ olarak tanımlarken, yüzde 39 ‘tarafsız yargı’ görüşünü savunuyor, yüzde 43 ise fikir belirtmiyor. YRP seçmeni ara pozisyonda duruyor; yüzde 38 müdahale görüşüne katılırken, yüzde 19 ‘tarafsız yargı’ değerlendirmesi yapıyor.
Kılıçdaroğlu’nun ‘FETÖ’ iddiaları ikna edici bulunmadı
Araştırmada Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP’li bazı siyasetçilere yönelik ‘FETÖ’ ve ‘yolsuzluk’ iddialarının ne kadar inandırıcı bulunduğu da ölçüldü.
Sonuçlar, iddiaların muhalefet tabanında güçlü karşılık bulmadığını gösterdi. CHP seçmenlerinin yüzde 80’i, İyi Parti seçmenlerinin yüzde 75’i ve DEM Parti seçmeninin yüzde 71’i iddiaları inandırıcı bulmadığını söyledi.
AKP seçmeninde dahi yalnızca yüzde 37’lik bir kesim iddiaları inandırıcı bulurken, MHP seçmenlerinde bu oran yüzde 34’te kaldı. Araştırmada, “bu söylemlerin siyasi karşılık üretmekte sınırlı kaldığı” değerlendirmesi yapıldı.
Kemal Kılıçdaroğlu
“Kılıçdaroğlu, CHP tabanında Erdoğan kadar az umut ve çok öfke uyandırıyor”
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de liderlerin seçmenlerde yarattığı duygu düzeyleri oldu.
CHP seçmeninde Özgür Özel’in umut puanı 10 üzerinden 7,9 olarak ölçülürken, Kemal Kılıçdaroğlu için bu oran 1,6’da kaldı. Aynı seçmen grubunda Erdoğan’ın umut puanı ise 1,3 seviyesinde ölçüldü.
Öfke duygusunda ise tablo tersine döndü. CHP seçmeninde Kılıçdaroğlu’na yönelik öfke puanı 7,5 olurken Erdoğan’a yönelik öfke 7,6 olarak ölçüldü. Araştırma bulgularında, “CHP seçmeni ile Kılıçdaroğlu arasında güçlü bir duygusal kopuş olduğu” değerlendirmesi yapıldı.
Genel ortalamada Özgür Özel’in umut puanı 4,5, Erdoğan’ın 4,3, Kılıçdaroğlu’nun ise daha düşük seviyelerde kaldığı görüldü.
Mutlak butlan sürecinin baskın duygusu: Öfke
“Mutlak butlan süreci size en çok hangi duyguyu hissettiriyor?” sorusuna verilen yanıtlar, seçmen kümeleri arasında belirgin farklar gösterdi.
CHP seçmenlerinde en yaygın duygu yüzde 38 ile öfke oldu. İyi Parti seçmeninde bu oran yüzde 27, DEM Parti seçmenlerinde yüzde 28 seviyesinde ölçüldü.
AKP ve MHP seçmenlerinde ise “hiçbir duygu hissetmiyorum” seçeneği öne çıktı. AKP seçmenlerinin yüzde 25’i, MHP seçmenlerinin yüzde 24’ü kayıtsızlık ifade etti.
Genel toplamda en yaygın duygu yüzde 20 ile öfke olurken, yüzde 18 ile “hiçbir duygu” ikinci sırada yer aldı.
En büyük kaygı demokrasi ve toplumsal gerilim
Araştırma, sürecin hangi kaygıları tetiklediğini de inceledi.
CHP seçmenlerinin yüzde 77’si sürecin “demokrasinin anlamsızlaşması” endişesi yarattığını söyledi. Aynı oran İyi Parti seçmenlerinde yüzde 70, DEM Parti seçmenlerinde yüzde 72 olarak ölçüldü.
Toplumsal gerilim kaygısı ise tüm kümelerde yüksek çıktı. CHP seçmenlerinde yüzde 45, İyi Parti’de yüzde 47, AKP’de yüzde 45, MHP’de yüzde 48 oranında toplumsal gerilim vurgusu yapıldı.
Ekonomik etkiler, tüm gruplarda üçüncü sırada kaldı.
Özgür Özel
Seçmen, Özel’den “sakin ve kararlı” çizgi bekliyor
Araştırmada seçmenlere, Özgür Özel ve CHP yönetiminin nasıl davranması gerektiği de soruldu.
Genel örneklemde yüzde 36 “sakin ve kararlı” tutumu tercih etti. Yüzde 31 hukuki süreçlere odaklanılması gerektiğini söyledi.
CHP seçmeninde yüzde 45 “sakin ve kararlı” yaklaşımı desteklerken, yüzde 38 hukuki mücadeleye odaklanılmasını istedi. Daha sert çizgi ve sokak mobilizasyonuna destek de dikkat çekti; CHP seçmenlerinin yüzde 33’ü daha sert mücadeleyi, yüzde 31’i ise sokak mobilizasyonunu destekledi.
Uzlaşmacı tutum ise yüzde 12 ile en az desteklenen seçenek oldu.
Olası yeni parti senaryosunda yüksek destek potansiyeli
Araştırmanın en dikkat çekici bölümlerinden biri, Özgür Özel’in yeni bir parti kurması senaryosu oldu.
Katılımcıların yüzde 33’ü böyle bir partiye oy verebileceğini söyledi. Araştırmada “ortadayım” diyen yüzde 16’lık kesimin de potansiyel destek havuzuna dahil edilmesiyle, Özel’in olası partisinin erişebileceği toplam potansiyel destek oranı yüzde 49’a ulaşıyor.
CHP seçmenlerinin yüzde 69’u yeni partiye oy verebileceğini belirtirken, yüzde 52’si gönüllü destek vermeye, yüzde 42’si ise maddi katkı sunmaya hazır olduğunu ifade etti.
DEM Parti ve İyi Parti seçmenlerinde de sınırlı ama anlamlı destek sinyalleri görüldü. AKP ve MHP tabanlarında ise destek düşük kaldı.
Seçim senaryosu: Yeni parti yüzde 33-37 bandında
Araştırmada iki farklı senaryo test edildi.
İlk senaryoda, yeni partinin yalnızca Özgür Özel liderliğinde kurulması durumunda oy oranı yüzde 33 seviyesinde ölçüldü. Mansur Yavaş’ın da liderlikte öne çıktığı ikinci senaryoda bu oran yüzde 37’ye yükseldi.
Her iki durumda da AKP yaklaşık yüzde 31-34 bandında kaldı.
Araştırmaya göre, Kemal Kılıçdaroğlu liderliğindeki CHP’nin oy oranı ise yüzde 5-6 seviyesine gerileyerek baraj sınırına yaklaşıyor.
Araştırma notunda, Mansur Yavaş etkisinin istatistiki hata payı içinde değerlendirilebileceği, ancak CHP seçmeninin ağırlıklı yöneliminin yeni oluşuma kaydığı vurgulandı.
