ABD’nin New York kentinde kültür varlığı kaçakçılığına karşı yürüttüğü operasyonlarla dünyanın en tanınan isimlerinden biri haline gelen Manhattan Başsavcılığı Antik Eser Kaçakçılığı Birimi Başkanı Matthew Bogdanos, Türkiye’ye iade edilen tarihi eserlerin arkasındaki en önemli isimlerden biri olarak öne çıkıyor.
Aralarında Cleveland Sanat Müzesi’nden geçen yıl Türkiye’ye iade edilen ve kamuoyunda “Filozof” olarak bilinen bronz heykelin de bulunduğu binlerce tarihi eserin ülkelerine dönmesini sağlayan Bogdanos, Financial Times’a verdiği röportajda hem yürüttüğü mücadeleyi hem de uluslararası sanat piyasasını anlattı.
Eski bir Deniz Piyadesi albayı, klasik filoloji eğitimi almış bir savcı olan 68 yaşındaki Bogdanos, son 10 yılda yaklaşık 6 bin 350 tarihi eserin ülkelerine iadesini sağladıklarını, bunların toplam değerinin ise 500 milyon doları bulduğunu söyledi.
“FİLOZOF”UN TÜRKİYE’YE DÖNÜŞÜNDE KİLİT ROL OYNADI
Bogdanos’un birimi, yıllar süren soruşturmanın ardından Cleveland Sanat Müzesi’nde bulunan ve Roma İmparatoru Marcus Aurelius dönemine tarihlenen bronz “Filozof” heykelinin Anadolu’dan kaçırıldığı sonucuna ulaştı.
Müze önce karara itiraz etse de daha sonra yaptığı araştırmada eserin yağmalanmış bir arkeolojik alandan geldiğini kabul ederek heykeli Türkiye’ye teslim etti. Yaklaşık 65 yıl sonra ait olduğu topraklara dönen eser, bugün Burdur Müzesi’nde sergileniyor.
Financial Times’a konuşan Bogdanos, Filozof heykelinin Türkiye’ye dönüşünün uluslararası kaçakçılıkla mücadelesinin en dikkat çekici örneklerinden biri olarak gösterdi.
Çünkü M.S. 2. ve 3. yüzyıllara tarihlendirilen, Roma İmparatoru Marcus Aurelius’un bir filozof olarak tasvir edildiği bronz heykel, Türkiye’den kaçırıldıktan sonra yıllarca el değiştirdi.
“ARTIK DAVRANIŞLAR DEĞİŞTİ”
Bogdanos, yıllar içinde sanat dünyasının önemli ölçüde değiştiğini savundu.
“Çalıştığımız insanların büyük çoğunluğu davranışlarını tamamen değiştirdi” diyen savcı, artık eserlerin kökenini gösteren belgelerin ticari açıdan da önemli hale geldiğini belirtti.
Bogdanos’a göre bugün büyük müzayede evleri ve müzeler geçmişe göre çok daha dikkatli davranıyor.
“İyi köken bilgisi artık kazandırıyor” ifadesini kullanan Bogdanos, birçok kurumun şüpheli eserleri kendilerine gönüllü olarak bildirmeye başladığını söyledi.
“DÖRT SORUYU SORMAK ŞART”
Bogdanos, koleksiyonerlere de net bir tavsiyede bulundu.
Bir tarihi eseri satın almadan önce şu dört sorunun mutlaka sorulması gerektiğini belirten savcı şöyle konuştu:
“Ne zaman aldın? Nereden aldın? Nasıl aldın? Buna ilişkin herhangi bir belgen var mı? Dört soruyu bile soramıyorsanız bu kabul edilemez.”
Sanat piyasasında yıllarca eserlerin geçmişinin sorgulanmadığını söyleyen Bogdanos, bugün bunun değiştiğini ifade etti.
KAÇAK ESERLER ARTIK BAŞKA ROTALARA KAYIYOR
Savcıya göre New York’taki sıkı denetimler nedeniyle kaçak eser ticareti tamamen bitmedi ancak yön değiştirdi.
Bogdanos, geçmişte New York’a gelen birçok şüpheli eserin artık Maastricht, Cenevre, Brüksel ve özellikle Körfez ülkelerindeki pazarlara yöneldiğini söyledi.
Yine de uluslararası kaçakçılık ağlarının büyük bölümünü çökerttiklerini belirten Bogdanos, “Beş yıl içinde kendimizi işsiz bırakacağımıza inanıyorum” ifadelerini kullandı.
Irak Ulusal Müzesi’nin 2003’te yağmalanmasının ardından kültürel miras kaçakçılığıyla mücadeleyi hayatının merkezine koyan Bogdanos, bugün dünyanın en etkili antik eser kaçakçılığı savcılarından biri olarak kabul ediliyor. Türkiye’ye dönen “Filozof” heykeli de onun yürüttüğü soruşturmaların en sembolik başarılarından biri olarak gösteriliyor.
patronlardunyasi.com
