ABD ile İran arasında haftalardır süren karşılıklı saldırılarda tansiyon ilk kez belirgin şekilde düşerken, Washington’ın hava harekâtını durdurma kararının perde arkası netleşmeye başladı.
ABD merkezli Axios‘un haberine göre, ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, İran ve Hürmüz Boğazı çevresinde iki hafta boyunca sürdürülen bombardımanın askeri açıdan ulaşabileceği en yüksek verimlilik seviyesine ulaştığını öne sürerek Başkan Donald Trump‘a operasyonların durdurulmasını tavsiye etti.
Habere göre Cooper’ın değerlendirmesi, Trump’ın sivil ve askeri danışmanlarının görüşleriyle birlikte Beyaz Saray‘ın cuma günü aldığı saldırıları askıya alma kararında belirleyici rol oynadı.
“BÜYÜK SAVAŞ GEREKİR…”
Axios’a konuşan kaynaklara göre Cooper, Pentagon, Genelkurmay Başkanlığı ve Beyaz Saray‘a sunduğu değerlendirmede, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini hedef alma kapasitesinin büyük ölçüde zayıflatıldığını iddia etti.
ABD ordusunun belirlediği hedeflerin önemli bölümünün vurulduğunu belirten Cooper’ın, geriye kalan yaklaşık yüzde 20‘lik hedef listesinin ise mevcut bombardıman temposuyla değil, çok daha geniş kapsamlı askeri operasyonlarla etkisiz hâle getirilebileceğini söylediği aktarıldı.
Komutana göre Washington yeniden kapsamlı bir savaş başlatmayı düşünmüyorsa, son iki haftadır sürdürülen hava saldırılarının aynı yoğunlukta devam etmesinin artık anlamlı bir askeri karşılığı bulunmuyor.
STOKLAR TÜKENİYOR MU?
Operasyonların durdurulmasının ardında yalnızca askeri hedeflerin büyük ölçüde tamamlanmasının değil, ABD’nin savunma stoklarına ilişkin değerlendirmelerin de etkili olduğu iddia edildi.
Axios’un aktardığına göre ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, kapalı toplantılarda Savunma Bakanı Pete Hegseth ile Başkan Trump’a, özellikle Patriot hava savunma füzeleri ve önleme sistemlerindeki stok baskısının, ABD güçleri ile bölgedeki müttefiklerin korunmasını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.
Benzer bir iddia daha önce New York Times tarafından da gündeme getirilmişti. Gazete, ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarını büyütme planlarından kısmen mühimmat stoklarındaki azalma nedeniyle vazgeçtiğini öne sürmüştü.
SÖYLENTİLERİ DOĞRULAYAN GELİŞME
Askeri kulislerde bu değerlendirmeler konuşulurken, sahada da dikkat çekici bir tablo oluştu. İran, üst üste üçüncü geceyi de Amerikan saldırısı olmadan geçirirken, Washington cuma gününden bu yana İran hedeflerine yönelik yeni bir bombardıman gerçekleştirmedi. İran tarafı da buna paralel olarak misilleme saldırılarını durdurdu.
İran ordusu sözcüsü Muhammed Ekremi Nia, ülkesinin stratejisinin ‘karşılıklılık’ esasına dayandığını belirterek, ABD saldırıları durduğu için İran’ın da operasyonlarını askıya aldığını açıkladı.
Bu gelişme, nisan ayında varılan ateşkes sonrasında yeniden tırmanan çatışmaların ardından ilk kez sahada görece sakin bir dönemin yaşandığına işaret ediyor.
DİPLOMASİ YENİDEN HAREKETLENDİ
Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Tahran’ın temel ilkesinin değişmediğini belirterek, ABD saldırıları sürdüğü sürece İran’ın da karşılık vereceğini, ancak Washington bombardımanı durdurduğu takdirde İran’ın da saldırılarını durduracağını ifade etti.
Aynı zamanda Pakistan ile Katar‘ın hazırladığı yeni müzakere önerisine hem Washington‘ın hem de Tahran‘ın yanıt verdiği bildirildi.
Diplomatik kaynaklara göre İran, Pakistanlı yetkililere müzakere masasından tamamen çekilmediğini, yalnızca görüşmeleri askıya aldığını iletti. Ayrıca Umman’ın yürüttüğü Hürmüz Boğazı ve deniz ulaşımının yeniden güvenli hâle getirilmesine yönelik temaslarda da önemli ilerleme kaydedildiği belirtiliyor.
GÖZLER BU GÖRÜŞMEDE
Diplomatik sürecin geleceği açısından dikkatler şimdi salı günü Beyaz Saray’da yapılacak Donald Trump–Binyamin Netanyahu görüşmesine çevrildi. İsrail Başbakanı Netanyahu’nun görüşmede Trump’tan İran’a karşı sert tutumunu sürdürmesini isteyeceği belirtiliyor.
Netanyahu ise Fox News’e yaptığı açıklamada, İran’ın nükleer programının mutlaka sona erdirilmesi gerektiğini belirterek, bunun diplomasi yoluyla başarılmasının mümkün olması hâlinde buna destek vereceğini, aksi durumda ise farklı seçeneklerin masada kalacağını ifade etti.
Üç gecedir devam eden sessizlik, Washington ile Tahran arasında yeni bir müzakere sürecinin kapısını aralayabilecek en güçlü işaret olarak değerlendirilirken, tarafların atacağı bir sonraki adımın bölgedeki askeri ve diplomatik dengeleri yeniden şekillendirebileceği belirtiliyor.
