Ankara’da gerçekleştirilen “Çocukların Dijital Ortamlarda Korunmasına İlişkin Uluslararası Politika ve Uygulama Paylaşımı” toplantısının ortak sonuç bildirisi kamuoyuyla paylaşıldı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilciliği Ofisi ve UNICEF iş birliğiyle 21-22 Nisan tarihlerinde düzenlenen toplantı, çok paydaşlı iş birliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bir platform sundu.
DİJİTAL ORTAM HEM FIRSAT HEM RİSK
Bildiride, dijital teknolojilerin çocuklara öğrenme, katılım ve gelişim açısından önemli imkanlar sağladığı vurgulanırken, aynı zamanda ciddi riskleri de beraberinde getirdiğine dikkat çekildi. Çocukların maruz kaldığı tehlikeler arasında “çevrim içi cinsel sömürü ve istismar, “şiddet içerikli ve cinsel içeriklere maruz kalma, siber zorbalık, intihar ve kendine zarar vermenin teşvik edilmesi, radikalleşme ve nefret söylemi, sahte haberler, insan ticareti ve kaçakçılık, suç örgütlerine, silahlı gruplara veya şiddet yanlısı aşırılıkçı gruplara devşirilme, mahremiyet ihlalleri, dolandırıcılık ve kimlik hırsızlığı” yer aldı.
TEHDİTLER ARTIYOR, BOYUT TAM BİLİNMİYOR
Açıklamada, dijital tehditlerin hem kapsam hem de karmaşıklık açısından büyüdüğü, ancak sorunun gerçek boyutunun hâlâ tam olarak tespit edilemediği belirtildi. Özellikle yapay zekadaki hızlı gelişmelerin bu riskleri yeniden şekillendirdiği ifade edildi. Ayrıca çevrim içi suçların büyük bölümünün bildirilmediği, mağdurların çoğu zaman tespit edilemediği ve gerekli desteğe ulaşamadığına dikkat çekildi.
MEVCUT ÖNLEMLER YETERSİZ KALDI
Sonuç bildirisinde, çocukların ve gençlerin sürecin merkezinde yer alması gerektiği vurgulanarak, onların dijital yaşamlarını etkileyen kararlara aktif katılımının önemine işaret edildi. Küresel ölçekte çeşitli yasal ve politik adımlar atılmış olsa da, “Ancak bugüne kadarki çabalar, ihtiyaç duyulan sonuçları ortaya koyamamıştır. Atılan adımlar, dijital ortamdaki hızlı değişimlerin ve çocukların bu ortama erişimindeki dönüşümün gerisinde kalmaktadır.” ifadeleriyle mevcut çalışmaların yetersiz kaldığı belirtildi.
HAK TEMELLİ YAKLAŞIM VE ORTAK SORUMLULUK
Bildiride, yaş sınırı uygulamalarının tek başına yeterli olmayacağı, çocukların gelişimini ve güvenliğini esas alan kapsamlı ve hak temelli politikaların gerekliliği vurgulandı. Ayrıca devletler, teknoloji şirketleri, aileler, sivil toplum ve çocukların birlikte hareket etmesi gerektiği ifade edildi.
Çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik öneriler arasında daha güçlü yasal çerçeveler oluşturulması, dijital platformların güvenli tasarım ilkeleriyle geliştirilmesi, çocuk koruma sistemlerinin güçlendirilmesi ve dijital okuryazarlığın artırılması öne çıktı. Bunun yanı sıra çocukların karar alma süreçlerine dahil edilmesi ve uluslararası iş birliğinin artırılması gerektiği belirtildi.
Bildirinin sonunda, “Çocukların dijital ortamlarda karşı karşıya kaldığı riskler gerçektir, ancak değişim yönündeki ivme de gerçektir. Bu yuvarlak masa toplantısı, tepkisel önlemlerden önleyici, hak temelli eyleme kararlılıkla geçilmesi ve dijital ortamın her çocuk için güvenli ve yararlı hale getirilmesi yönünde ivme yaratma yolunda çok taraflı önemli bir adımdır.” denildi.
