Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Sylvain Lemoine liderliğindeki bir araştırma ekibi, Avrupa’nın tek vahşi maymun popülasyonu olan Cebelitarık makaklarını takibe aldı. Araştırma sonucunda, maymunların çikolata, dondurma ve cips gibi insan gıdalarını tükettikten sonra “jeofaji” adı verilen toprak yeme davranışını sergiledikleri belirlendi. Uzmanlar, bu durumun doğal dünyadaki beslenme alışkanlıklarının insan eliyle nasıl dönüştüğünü gösteren çarpıcı bir örnek olduğunu vurguladı.
TOPRAK YEMEYE BAŞLADILAR
Maymunların tükettiği şekerli ve tuzlu gıdalar, bağırsak florasında ciddi bozulmalara ve mide rahatsızlıklarına yol açıyor. Dr. Lemoine, makakların özellikle mineral bakımından zengin “terra rossa” (kırmızı kil) toprağını tercih ettiğini ifade etti. Toprağın sindirim sisteminde koruyucu bir bariyer görevi görerek zararlı bileşiklerin emilimini sınırladığı ve ishal gibi semptomları hafiflettiği saptandı. Ayrıca maymunların, sütten kesildikten sonra geliştirdikleri laktoz intoleransına rağmen tükettikleri dondurmanın etkisini, hemen ardından toprak yiyerek bastırmaya çalıştıkları gözlemlendi.
TURİST SAYISIYLA DOĞRU ORANTILI ARTIŞ
Araştırma verileri, bu alışkanlığın turizm yoğunluğuyla doğrudan bağlantılı olduğunu kanıtladı. Turistlerin en sık ziyaret ettiği bölgelerde yaşayan maymunların, insan gıdası tüketme olasılığının diğer gruplara göre 2,5 kat daha fazla olduğu kaydedildi. Yaz aylarında turist sayısının artmasıyla birlikte toprak yeme vakalarının zirveye ulaştığı, kış aylarında ise bu oranın yaklaşık %31 oranında düştüğü belirlendi. Turistlerle temas kurmayan gruplarda ise bu davranışın hiç görülmemesi, beslenme bozukluğunun kaynağını netleştirdi.
DAVRANIŞ SÜRÜ İÇERİSİNDE YAYILIYOR
Toprak yeme eyleminin %89 oranında diğer grup üyelerinin huzurunda gerçekleşmesi, bu davranışın makaklar arasında sosyal bir öğrenme süreciyle yayıldığını gösteriyor. Uzmanlar, her grubun kendine has toprak tercihlerinin bulunmasını, maymunlar arasında oluşan “yerel kültürlerin” bir işareti olarak değerlendiriyor. Toplam beslenmelerinin yaklaşık %19’unu turistlerden gelen gıdaların oluşturduğu makakların, evrimsel olarak enerji yoğun gıdalara yöneldiği ancak bu süreçte toprak yiyerek hayatta kalmaya çalıştıkları bildirildi.
