KAPAĞA GÖMÜLEN HAZİNE
Megisti Lavra, Yunanistan’ın Aynaroz yarımadasında 963 yılında kurulan ve dünyanın hala faal olan en eski manastırlarından biri. Yüzyıllar boyunca binlerce el yazması bu manastırın duvarları arasında korundu, ancak bazıları aynı kaderi yaşayamadı.
1218 yılında Markarios adlı bir keşiş, 6. yüzyıldan kalma Codex H adlı İncil el yazmasının sayfalarını söküp bir yorum kitabının kapağına yapıştırdı. O günden bu yana belgenin büyük bölümü kayıp sayıldı.
Sayfalar zamanla farklı ülkelerdeki koleksiyonlara dağıldı. Paris, Torino, Kiev, Moskova ve St. Petersburg’da birer parçası bulunuyor. Bir kısmı ise üzerine yeniden yazı yazıldığı için gözle okunamaz hale gelmişti.
GÖRÜNMEZ MÜREKKEP İZLERİ KEŞFEDİLDİ
Glasgow Üniversitesi’nden ilahiyatçı Garrick Allen ve ekibi, okunamaz sayfaları kurtarmak için multispektral görüntüleme yöntemini kullandı. Teknik, çıplak gözün ayırt edemediği mürekkep izlerini ve parşömendeki kimyasal değişimleri görünür kılıyor.
Fotoğraf: Damianos KasotakisAllen süreci şöyle açıkladı: “Yeni mürekkeplerdeki kimyasallar karşı sayfalarda bir ayna etkisi yarattı. Bu izler bazen çıplak gözle zar zor seçilebiliyordu; ancak görüntüleme teknikleriyle birkaç sayfa derinliğe kadar net biçimde okunabilir hale geldi.”
Ukrayna ve Rusya’daki erişilemeyen sayfalar için ise dijital görüntüler üzerinden aynı yöntem uygulandı.
42 SAYFA, BİNLERCE YILLIK BOŞLUK
Çalışma sonunda 42 sayfa kurtarıldı. Bu sayfalar Pavlus’un Mektupları için bilinen en eski bölüm listelerini, dönemin yazıcı notlarını ve 6. yüzyıldan kalma düzeltmeleri barındırıyor.
Allen bulgunun önemini şu sözlerle özetledi: “Codex H, Hristiyan kutsal metinlerini anlamamız için son derece değerli bir kaynak. Bu miktarda yeni kanıta ulaşmış olmak muazzamdan başka bir şey değil.”
Araştırma, Yeni Ahit’i Notlandırmak projesinin bir parçası olarak yürütüldü. Bulgular, kutsal metinlerin antik çağda sabit bir biçim almadığını, çeviri ve kültürel etkileşimlerle yüzyıllar boyunca değişmeye devam ettiğini ortaya koyuyor.
