Bugünlerde hapşırığı, göz yaşarmalarını ve burun akıntısını basit bir nezle sanmayın. Polenlerin havaya karıştığı bahar ayları pek çok kişi için zor geçiyor…
Ancak bu şikayetleri hafifletmenin mümkün olduğunu belirten Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ergün Tozkoparan, alerjiyi kontrol altına almanın ipuçlarını verdi:
Bağışıklık sisteminin tepkisi
Bahar alerjisi, tıpta alerjik rinit olarak adlandırılan ve bağışıklık sisteminin çevredeki bazı maddelere aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Alerjiye bahar aylarında havada yoğun şekilde bulunan ağaç, çimen ve yabani ot polenleri neden olur.
En sık görülen 7 belirtisi
Alerjinin en yaygın işaretleri şöyle sıralanabilir:
1- Sık hapşırma: Arka arkaya gelen hapşırık atakları en tipik bulgulardan biridir.
2- Burun akıntısı: Genellikle berrak ve su gibi akıntı olur.
3- Burun tıkanıklığı: Özellikle gece artarak uyku kalitesini bozabilir.
4- Burun ve damakta kaşıntı: Bazı hastalar damaklarını veya burunlarını sürekli kaşımak ister.
5- Gözlerde kaşıntı ve sulanma: Alerjik konjonktivit sıklıkla eşlik eder.
6- Boğaz kaşıntısı ve öksürük: Üst solunum yollarındaki alerjik irritasyona bağlı gelişebilir.
7- Nefes darlığı veya hırıltı: Bazı hastalarda alerjik astımı tetikleyebilir.
Burun spreyleri ne zaman kullanılmalı?
Bahar alerjisinde en etkili tedavilerden biri kortizon içeren burun spreyleridir. Bu ilaçlar burun içindeki alerjik iltihabı azaltarak; burun tıkanıklığını, akıntıyı, hapşırmayı önemli ölçüde azaltır. En iyi sonuç için genellikle alerji sezonu başlamadan önce veya şikâyetler başlar başlamaz düzenli kullanılmaları önerilir.
Spreyler alışkanlık yapar mı?
Toplumda bu konuda yanlış bir inanış var. Kortizon içeren alerji spreyleri bağımlılık yapmaz. Doğru şekilde uygulandığında uzun süre güvenle kullanılabilir.
Ancak burada karıştırılan bir başka ilaç grubu burun açıcı spreylerdir. Bu spreyler kısa sürede rahatlama sağlar ama bir haftadan uzun kullanıldığında burun tıkanıklığını artırabilir. Bu nedenle uzun süreli kullanım için uygun değildir.
Antihistaminik ilaçlar ne kadar etkili?
Bunlar alerjik rinit tedavisinde sık kullanılan ilaçlardır. Özellikle; hapşırma, burun akıntısı, göz kaşıntısı gibi belirtileri belirgin şekilde azaltır. Çoğu hastada burun spreyleri ile birlikte kullanıldığında daha iyi sonuç verir.
Bitkisel kürlerden uzak durun!
Bahar alerjisi konusunda toplumda bazı yanlış uygulamalar oldukça yaygın. En sık karşılaşılan hatalar şunlardır; kontrolsüz bitkisel kürler kullanmak, bilinmeyen karışım çayları tüketmek, arı poleni veya balın alerjiyi geçireceğini düşünmek.
Oysa bazı bitkisel ürünler tam tersine alerjik reaksiyonları artırabilir. Ayrıca bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış tedaviler yerine bu yöntemlere yönelmek hastalığın kontrolünü zorlaştırabilir.
TAVSİYELER
Bahar aylarında haftalarca süren hapşırık ve burun akıntısını basit bir nezle olarak düşünmemek gerekir.
Doğru tanı konulduğunda ve uygun tedavi uygulandığında hastaların büyük bölümü oldukça rahat bir dönem geçirebilir. Bu nedenle şikâyetleri sürekli tekrar eden kişilerin bir uzmana başvurarak doğru tedavi planını oluşturması önemlidir.
Polenlerden korunma yolları
– Polen yoğunluğunun yüksek olduğu sabah saat 05.00-10.00 arasında dışarı çıkmamaya çalışın.
– Rüzgârlı günlerde ve polen mevsiminde pencereleri uzun süre açık bırakmayın.
– Dışarıdan eve geldiğinizde kıyafetlerinizi değiştirin ve mümkünse duş alın.
– Güneş gözlüğü kullanarak polenlerin gözle temasını azaltın.
– Burun içini düzenli olarak tuzlu su veya serum fizyolojik ile yıkayın.
– Evde düzenli temizlik yaparak toz ve polen birikimini azaltın.
– HEPA filtreli hava temizleyicileri bazı hastalarda faydalı olabilir.
– Uzun süre dışarıda kalınacaksa maske kullanımı polen maruziyetini azaltabilir.
– İyi bir temizlik alerjenleri gidermeye yardımcı olabilir. Perdelerinizi, çarşaf-larınızı, halılarınızı, koltuklarınızı temiz tutmanız çok önemlidir.
– Kediniz, köpeğiniz eve polen getirebilir.Çünkü tüyleri polen biriktirebilir. Evcil hayvanınızın bakımını düzenli olarak yapmak bu birikimi azaltmaya yardımcı olur.
Ayrıca onları yatak odanızdan ve yatağınızdan uzak tutun.
– Çamaşırlarınızı polen mevsiminde açık havada kurutmamaya çalışın.
– Şikâyetleriniz devam ediyorsa bir uzmana başvurun.
Ne zaman doktora başvurmak gerekir?
Birçok kişi bu şikâyetleri bahar nezlesi diyerek önemsemeyebiliyor. Ancak bazı durumlarda mutlaka doktora başvurmak gerekiyor.
Örneğin; şikâyetler haftalarca sürüyorsa, her yıl aynı mevsimde tekrar ediyorsa, burun tıkanıklığı uykuyu bozuyorsa, öksürük, hırıltı veya nefes darlığı eşlik ediyorsa, günlük yaşam ve iş performansı etkileniyorsa mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. Doğru tanı ve tedavi ile hastaların büyük kısmı belirgin şekilde rahatlayabilir.
Tedavisi mümkün mü?
Tedavi birkaç basamaktan oluşur. Alerjenden kaçınma ve polen temasını azaltacak yaşam tarzı önlemlerine uymak önemlidir. İlaç tedavisi, antihistaminikler, burun spreyleri ve gerektiğinde göz damlaları kullanılır. Alerji aşısı bazı hastalarda uzun vadeli çözüm sağlayabilir.
Alerji aşısı, tıpta immünoterapi olarak bilinen bir tedavi yöntemidir.
Bu yöntemde hastaya alerjiye neden olan madde çok küçük dozlarda verilerek bağışıklık sisteminin bu maddeye karşı tolerans geliştirmesi sağlanır.
Tedavi; enjeksiyon şeklinde veya dil altı tablet ya da damla şeklinde uygulanabilir. Genellikle 3–5 yıl süren bu tedavi birçok hastada alerji belirtilerini belirgin şekilde azaltabilir ve bazı hastalarda kalıcı düzelme sağlayabilir.
Doğru bilinen yanlışlar
– Yanlış: Burun spreyleri bağımlılık yapar.
Doğru: Kortizon içeren alerji spreyleri bağımlılık yapmaz ve doğru kullanıldığında güvenlidir.
– Yanlış: Antihistaminikler çok uyku yapar.
Doğru: Yeni nesil antihistaminiklerin çoğu belirgin uyku yapmaz.
– Yanlış: Alerji ilaçları kısa süre kullanılmalıdır.
Doğru: Polen sezonu boyunca düzenli kullanılmaları gerekebilir.
– Yanlış: Bitkisel ürünler alerjiyi tamamen geçirir.
Doğru: Bilimsel olarak kanıtlanmış bir bitkisel tedavi yoktur; bazı ürünler alerjiyi artırabilir.
– Yanlış: Alerji tedavi edilemez.
Doğru: İlaç tedavileri ve alerji aşısıyla belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
