Antik çağın kayıp dizeleri 2 bin yıl sonra tozlu raflardan çıktı

Felsefe tarihinin en gizemli isimlerinden biri olan Empedokles, binlerce yıl sonra modern dünyayı bir kez daha şaşırtmayı başardı. Ateş, hava, su ve toprak elementlerinin babası sayılan filozofun, zamana yenik düştüğü sanılan edebi mirası Kahire’deki bir enstitünün arşivinde yeniden hayat buldu.Uzman bir araştırma ekibi, Fransız Şarkiyat Arkeolojisi Enstitüsü’nde unutulmuş 2 bin yıllık papirüs parçalarını incelediğinde, daha önce hiç görülmemiş 30 yeni dizeyle karşılaştı

. Bu keşif, antik felsefeye dair bildiklerimizi temelden sarsacak nitelikte bir gelişme olarak kayıtlara geçmiş durumda.”P.Fouad inv. 218″ koduyla saklanan bu antik belgelerin gerçek kimliğini doğrulamak hiç de kolay olmadı. Liège Üniversitesi’nden papirolog Nathan Carlig, 2017 yılında tespit edilen bu parçaların üzerindeki yazıları çözmek için yıllarca emek verdi

. Bu çalışma sonucunda, filozofun en önemli eseri kabul edilen “Doğa Üzerine” (Physica) kitabının bilinen tek kopyasına ait fragmanlar olduğu kesinleşti. Carlig, bu süreci Rönesans dönemindeki büyük metin keşiflerine benzetiyor.Filozofun kendi sesinden felsefi derinlikKeşif süreci 2017’de başlasa da, asıl teknik analizler 2021 yılında hız kazandı

. Uzmanlar, metnin üslubu ve anlatım tarzı üzerinde yaptıkları stilistik incelemelerle bu dizelerin Empedokles’e ait olduğunu tescilledi. Bu buluşa kadar filozofun fikirlerini genellikle Aristoteles veya Platon gibi isimlerin dolaylı anlatımlarından biliyorduk. Şimdi ise ilk defa, Empedokles’in kendi cümleleri aracılığıyla düşünce dünyasına doğrudan bir pencere açıldı.Yeni ortaya çıkan dizeler, koku ve görme duyusu gibi algı mekanizmalarına dair bilimsel teorilere odaklanıyor

. Metinler, Empedokles’in kendisinden sonra gelen Demokritos gibi atomcu düşünürler üzerindeki etkisini de gözler önüne serdi. Hatta Romalı filozof Lucretius ve oyun yazarı Aristofanes’in eserlerinde bile bu dizelerin izlerine rastlamak mümkün.Modern bilime ışık tutan antik elementlerEmpedokles’in bakış açısı, bugün için bile oldukça ileri görüşlü ve bütüncül özellikler taşıyor

. Homeros’tan esintiler taşıyan bu dizelerde, yeryüzündeki tüm varlıkların aynı temel elementlerden oluştuğu vurgulanıyor. Sevgi ile birleşen ve nefret ile birbirinden ayrılan bu elementler, evrenin bitmek bilmeyen döngüsünü oluşturuyor. İnsanı evrenin merkezine değil, bütünün küçük bir parçası olarak konumlandıran bu dünya görüşü, modern bilimin temellerini asırlar öncesinden selamlıyor.