Çanakkale Savaşı’nın tozlu sayfaları aralandı: MSB sitesinde erişime açılan o belgeler

Milli Savunma Bakanlığı arşivinde yer alan belgelerde, Çanakkale Muharebeleri sırasında Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile diğer komutanların verdiği talimatlara ilişkin önemli kayıtlar bulunuyor.

Milli Savunma Bakanlığının (MSB) arşivinde, Çanakkale Savaşları’na dair çok sayıda evrakın yanı sıra Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve dönemin komutanlarının imzasını taşıyan direktifler de yer alıyor.

MSB’nin resmi internet sitesinde bulunan “Arşiv ve Askeri Tarih Daire Başkanlığı” bölümündeki “Belgeler” sekmesi altında, Çanakkale Muharebeleri’ne ilişkin çeşitli dokümanlar kamuoyuyla paylaşıldı.

Bu belgeler arasında ilk sırada, 2 Şubat 1915 günü saat 08.30’da “Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı Harp Ceridesi” tarafından kayda geçirilen yazı yer aldı.

Belgede, Çanakkale Limanı’nda konuşlu Peleng-i Derya, Aydın Reis, Nusret, İskenderun, Barika-i Zafer ve Sivrihisar gemilerinin bir filo oluşturacağı, komutanlık görevinin Peleng-i Derya gemisi tarafından yürütüleceği ifade edildi. Diğer gemilerin haberleşmeyi filo komutanlığı üzerinden sağlayacağı, nöbetten dönen geminin ise raporunu doğrudan komutanlığa ileteceği belirtildi. Peleng-i Derya’nın görevde olmadığı durumlarda Aydın Reis’in komutanlığa vekalet edeceği ve dönüşte bilgi aktarımı yapılacağı kaydedildi.

Arşivde yer alan bir diğer belge ise 4 Mart 1915 tarihli olup, 19’uncu Tümen Komutanı Mustafa Kemal’in imzasıyla Müstahkem Mevki Komutanlığına gönderilen yazıdan oluştu.

Söz konusu yazıda, düşmanın Seddülbahir’de gerçekleştirdiği çıkarma girişiminin püskürtüldüğü, bölgenin kontrol altına alındığı ve Kumkale’nin savaş gemileri tarafından ateş altına alındığı bildirildi. Ayrıca Seddülbahir açıklarında bazı nakliye unsurlarının bulunduğu, Sarıtepe karşısında da büyük bir geminin görüldüğü aktarıldı. Saros Körfezi yönünden iki zırhlının ilerlediği ifade edilirken, birliklerin konuşlandığı bölgeler detaylı şekilde aktarıldı ve mevcut düzenin gece boyunca korunacağı belirtildi.

Belgeler arasında, Çanakkale Savaşları’nın simgelerinden Nusret Mayın Gemisi’nin faaliyetlerini içeren kayıtlar da yer aldı.

8 Mart 1915 tarihinde saat 05.00’te hazırlanan harp ceridesinde, Nusret’in Karanlık Liman’da belirli aralıklarla toplam 26 mayın bıraktığı, daha sonra Kepez Burnu açıklarında görüldüğü ve hava koşullarının sabah saatlerine kadar etkili olduğu ifade edildi.

Çanakkale Savaşı’nda Kuzey Grubu Komutanlığı görevini üstlenen Mehmet Esat Bülkat Paşa’nın 27 Temmuz 1915 tarihli yazısı da arşiv belgeleri arasında yer aldı.

Söz konusu yazıda, düşmanın yeni bir çıkarma hazırlığında olabileceği yönünde bilgi alındığı, ancak en düşük ihtimalli bölgenin ilgili birlik sorumluluğunda olduğu belirtildi. Olası aldatma girişimlerine karşı sahil hattının güçlendirilmesi, süvari birliklerinin bir kısmının yaya olarak görevlendirilmesi ve kıyı savunmasının artırılması istendi.

Arşivde bulunan bir diğer önemli belge ise “Cephe Emirleri” başlığıyla 15 Eylül 1915 tarihinde Anafartalar Grubu Komutanı Albay Mustafa Kemal imzasıyla kaleme alınan yazı oldu.

Belgede, Koyun Limanı’nın stratejik önemine dikkat çekilerek burada savunma amaçlı birlik bulundurulması gerektiği ifade edildi. Birliklerin konuşlanması, ihtiyat düzeni ve diğer limanların korunmasına yönelik detaylı talimatlar verilirken, sahil savunmasının kesintisiz sağlanması ve olası düşman hareketlerinin kıyıda engellenmesi gerektiği vurgulandı.

Söz konusu arşiv belgelerine Milli Savunma Bakanlığının resmi internet sitesi üzerinden erişim sağlanabiliyor.