Prison Break’in ilk sezonunda Michael Scofield’ın kaçış planı parça parça ortaya çıkar. Bu planın dikkat çeken adımlarından biri de “Cute Poison” adlı kimyasal karışımdır. Bir bölümde Scofield’ın bazı kimyasalları gidere döktüğünü görürüz. Ancak dizide bu maddelerin ne olduğu veya nasıl çalıştığı pek anlatılmaz
. O sahnenin arkasında ise gerçek kimya var. Bu yazıda “Cute Poison” ifadesinin ne anlama geldiğine ve kullanılan kimyasalların nasıl bir etki yarattığına bakalım. Not: Bu içerik dizinin ana hikâyesiyle ilgili büyük spoiler içermez. Bahsedilen olaylar ilk bölümlerde geçer.“Cute Poison” aslında bir kısaltma Michael Scofield kaçış planının pek çok detayını dövmelerinin içine saklar
. “Cute Poison” da bunlardan biridir. Bu ifade aslında kullanılan kimyasalların kısaltmasıdır: Cu: Bakır PO: Fosfat SO: Sülfat Bu üç ipucu, planın temelini oluşturan kimyasal tepkimeyi işaret eder. Fosforik asit: planın ilk parçası Scofield’ın kullandığı maddelerden biri fosforik asittir. Kimyasal formülü H₃PO₄ olan bu madde zayıf bir asittir
. Yani suya girdiğinde tamamen parçalanmaz. Bir kısmı molekül olarak kalır. Fosforik asit günlük hayatta birçok yerde karşımıza çıkar. Sabunlarda, deterjanlarda, gıda üretiminde ve bazı diş macunlarında kullanılır. Dizide Scofield bu asidi duvar temizleyicisinden elde eder.Bakır sülfat: ikinci bileşen Planın ikinci parçası bakır sülfattır
. Formülü CuSO₄ olan bu madde özellikle tarımda kullanılır. Bakır sülfatın yaygın kullanım alanları şunlardır: mantar öldürücüler yosun temizleyiciler kök kurutucular yabani ot ilaçları Ayrıca bazı endüstriyel üretimlerde kurutucu madde olarak da kullanılır. Dizide Scofield bu kimyasalı kök kurutucu ürünlerden elde eder
. Asıl amaç: sülfürik asit üretmek Scofield’ın planındaki kilit nokta sülfürik asittir. Sülfürik asit (H₂SO₄) çok güçlü bir asittir. Suya girdiğinde neredeyse tamamen iyonlarına ayrılır. Ayrıca oldukça aşındırıcıdır. Yoğun sülfürik asit bazı maddelerden su çekebilir ve bu sırada ısı açığa çıkar. Bu yüzden yanlış kullanımı ciddi tehlike yaratır
. Scofield’ın ihtiyacı olan özellik ise tam olarak buydu: metal aşındırma gücü. Plan basitti. Sülfürik asit zamanla metal boruyu zayıflatacaktı. Böylece kaçış gecesi geldiğinde boruyu kırmak çok daha kolay olacaktı.Kimyasal tepkime nasıl gerçekleşiyor? Scofield’ın karıştırdığı maddeler şu tepkimeyi oluşturur: H₃PO₄ + CuSO₄ → H₂SO₄ + Cu₃(PO₄)₂ Bu tepkime sonucunda sülfürik asit ortaya çıkar
. Sülfürik asit metallerle temas ettiğinde onları yavaş yavaş aşındırır. Örneğin alüminyum ile şu reaksiyon gerçekleşir: 2Al + 3H₂SO₄ → Al₂(SO₄)₃ + 3H₂ Bu süreçte metal yapısını kaybeder ve yeni bir bileşik oluşur. Aynı durum demir gibi metallerde de görülür. Dizideki sahnenin arkasında gerçek kimya var “Cute Poison” sadece dizinin uydurduğu bir fikir değil
. Kullanılan kimyasalların arkasında gerçek bir kimya mantığı bulunur. Sülfürik asit güçlü bir aşındırıcıdır. Yeterli süre ve miktar olduğunda metal yüzeyleri zayıflatabilir. Dizideki plan da tam olarak bu prensibe dayanır. Elbette bu tür kimyasallar son derece tehlikelidir. Bu yüzden laboratuvar dışında denenmesi ciddi risk yaratır.