Stratejik gemiler için kritik teknoloji: Denizde ‘görünmez çapa’ dönemi

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) iş birliğinde yürütülen projeyle, deniz araçlarının “denizde asılı kalmasını” sağlayan Dinamik Konumlandırma Sistemi için yerli çözüm üretildi. Sondaj, destek ve araştırma gemilerinin yanı sıra kablo döşeme platformları ve otonom deniz araçları için kritik önemde olan sistem, dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

Geleneksel yöntemlerde gemilerin sabitlenmesi için zincir ve çapa kullanılırken, açık deniz operasyonlarında bu yöntemler yetersiz kalabiliyor. Yeni sistem ise “görünmez bir çapa” gibi çalışarak geminin kendi itki sistemleriyle bulunduğu noktada kalmasını sağlıyor.

‘DIŞ ETKİLERE RAĞMEN KONUMUNU KORUR’

İTÜ Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi Dekanı ve proje yürütücüsü Prof. Dr. Ömer Kemal Kınacı, sistemin rüzgar, akıntı ve dalga gibi dış etkilere rağmen geminin konumunu otomatik olarak koruduğunu belirtti.

Kınacı, “Dinamik Konumlandırma Sistemi, çapa kullanmadan geminin bulunduğu konumu ve yönü otomatik olarak sabit tutan gelişmiş bir kontrol sistemidir. Hassas ve riskli deniz operasyonlarında kritik öneme sahiptir” dedi.

Sistemin klasik otopilotlardan çok daha gelişmiş olduğunu vurgulayan Kınacı, bu teknolojinin sensörlerden aldığı verileri analiz ederek pervane, dümen ve iticileri otomatik şekilde yönettiğini ifade etti.

METRE ALTI HASSASİYET

Geliştirilen sistemin yüksek hassasiyetle çalıştığını aktaran Kınacı, yapılan testlerde dikkat çekici sonuçlar elde edildiğini söyledi. “TPAO’ya ait Sancar gemisinin ölçekli modelinde yaptığımız testlerde, zor koşullarda dahi desimetre altı hassasiyet ölçtük. Bu, 80 metre uzunluğundaki bir geminin yaklaşık 1 metrekarelik alan içinde sabit kalabilmesi anlamına geliyor” diye konuştu.

Sistemin tam ölçekli gemilere entegre edilebilir aşamaya ulaştığı bildirildi.

STRATEJİK BAĞIMSIZLIK VURGUSU

Kınacı, Dinamik Konumlandırma Sistemlerinin bugüne kadar yüksek maliyetli ve ithal çözümlerle karşılandığını belirterek, yerli üretimin stratejik önemine dikkat çekti.

“Çevre denizlerimizde yürüttüğümüz sondaj faaliyetleri için bu sistem temel ihtiyaçlardan biri. Dışa bağımlı olmamak en önemli motivasyonumuz” dedi.

AMBARGO VE KRİZLERE KARŞI DAYANIKLILIK

Yerli sistemin yalnızca maliyet avantajı sağlamadığını, aynı zamanda operasyonel güvenliği artırdığını ifade eden Kınacı, dışa bağımlı sistemlerin kriz dönemlerinde risk oluşturduğunu söyledi.

Özellikle savaş ve kriz ortamlarında GPS sinyallerinin kısıtlanmasının bu kırılganlığı ortaya koyduğunu belirten Kınacı, geliştirilen sistemin çoklu sensör ve yerel karar mekanizmalarıyla bu riskleri azalttığını vurguladı.

OTONOM GEMİLERE GİDEN YOL

Sistemin yalnızca bugünün ihtiyaçlarına değil, geleceğin deniz teknolojilerine de kapı araladığını belirten Kınacı, bu çalışmayı bir başlangıç olarak gördüklerini ifade etti. Kınacı, “Bu sistem otonom gemilere giden yolda önemli bir mihenk taşıdır. Asıl büyük kazanım, tam otonom gemilerin geliştirilmesiyle elde edilecektir” değerlendirmesinde bulundu.

Yerli ve modüler yapısıyla dikkat çeken sistemin, ilerleyen süreçte uluslararası pazarda rekabetçi bir ürün olma potansiyeli taşıdığı da belirtildi.