Uzmanlar, eski elektronik cihazlarda kullanılan altın, gümüş, bakır, paladyum, nikel gibi değerli metallerin geri dönüşümle alındığını belirterek, kullanılmayan eski cep telefonu, tablet, bilgisayar gibi aygıtların hem ekonomiye kazandırılması hem de doğanın korunması için çöpe atılmaması ve evde tutulmaması uyarısında bulundu.
İTÜ Sıfır Atık Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Börte Köse Mutlu, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, kaynakların verimli kullanımı açısından geri dönüşümün önemine dikkati çekti.
Elektronik cihazlarda kullanılan altın, gümüş, bakır, paladyum, nikel gibi değerli metallerin geri dönüşümde çıkartılarak ülke ekonomisine kazandırıldığını belirten Mutlu, “Telefonun markası, modeli, üretim yılının değişmesi fark ediyor ama bir telefondan 25-35 miligram altın çıkarılıyor. Daha büyük, gözle görülür şekilde ifade etmek istersek, 1 milyon telefon toparladık, onların içinden de ortalama 35 kilo kadar altın çıkartılıyor. Bizim yıllık atık üretimimize baktığımızda, ekonomiye dönemeyen ciddi bir yüzdeden bahsediyoruz. Bu bütün dünyada böyle. Tam bir döngü sistemini kurabilmiş değiliz. Burada öncelikle toplama ve ayrıştırma kısmındaki başarı yüzdemizi artırmamız gerekiyor.” diye konuştu.
Mutlu, geri dönüşüm sürecine ilişkin şunları kaydetti:
“Sıfır Atık” vurgusu
Mutlu, eski elektronik ürünlerin geri dönüşüme kazandırılmaması nedeniyle büyük ekonomik kayıpların yaşandığını vurgulayarak, “Ülkemiz açısından bunlar yüzde 100 toplandığında ve şehir madenciliği yapıldığında, yaklaşık 1 milyar avroluk bir gelir elde edilir. Şu an bu olmadığı için 1 milyar avroyu ekonomik bir kayba denk olarak görebiliriz. Bu kaybı bir sektör olarak gördüğümüzde, yaklaşık 1 milyon turistin yazın gelmesi ve ülke ekonomisine katkı sağlamasına denk bir fiyattan bahsediyoruz. Bu yüzden önemli. Tabii biz her şeyden önce, ekonomiden önce ‘çevre’ diyoruz, önce ‘sıfır atık’ diyoruz.” değerlendirmesini yaptı.
Doç. Dr. Mutlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın başlattığı Sıfır Atık Hareketi doğrultusunda yürütülen çalışmalara da dikkati çekti.
“İkinci ham madde oluyor”
Okan Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi’nde görevli Enerji Mühendisi Dr. Öğr. Üyesi Sevil Alp, Türkiye’de 1 milyon ton elektronik atık olduğunu ama bunların büyük kısmının kayıt altında olmadığını ve dönüştürülemediğini vurguladı.
Bu atıkların düzensiz toplandığında ve evlerde, depolarda kaldığında senelik 1 milyar avroluk zararın oluştuğunu dile getiren Alp, “‘Tek bir telefonun ne değeri olabilir ki’ diye düşünüyorlar ama topluca, tonlarca düşündüğümüzde çok büyük bir ekonomik değerdir bu. Bunlar sanayide, savunma sanayide, ileri teknolojide kullanılıyor. Bu cihazlarla bir kere ülkeye gelince bunlar elimizde kaynağa dönüşüyor. Bunu ya doğru sistemlerle yürütüp kullanacağız ya da evlerde, çöplerde bekleterek ekonomi çarkından çıkartacağız. Bu çıkan kıymetli metaller aslında ‘ikinci ham madde’ oluyor, bizim evlerde bekleyen bir kaynak haline geliyor. Kullanmadıkça maalesef ekonomiye bir yararları olmuyor. Bu bekleyen metaller, sanayiye girince çok büyük bir değer katıyor.” şeklinde konuştu.
“Yaptığımız işe ‘yer üstü madenciliği’ adını veriyoruz”
Gündüz, dönüşüme alınan cihazlardan kıymetli metallerin elde edilme sürecini şöyle anlattı:
Gündüz, yakın geçmişe kadar Türkiye’de yetkin rafineri olmaması nedeniyle işlemlerin bazılarının yurt dışında yapıldığı ancak altyapının oluşturulmasıyla Türkiye’de artık bu işlemlerin hepsinin yapılabildiği bilgisini paylaştı.
