Bilim dünyasında uzun yıllardır “yalnız” yaşadığı düşünülen ve mantar ortaklığına ihtiyaç duymayan tek kara bitkisi olarak bilinen yosunlar hakkında ezber bozan bir keşif yapıldı. New Phytologist dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, mantarların yosun hücrelerinin içinde yaşayabildiğini ilk kez bilimsel kanıtlarla ortaya koydu.
KÖKLERİ OLMAYAN BİTKİNİN YAPRAKLARINDA HÜCRE İÇİ ORTAKLIK
Kara bitkilerinin yüzde 85’inden fazlası, kökleri aracılığıyla mantarlarla besin ve şeker takasına dayalı ortaklıklar kuruyor. Mikroskobik boyutları ve kök yapılarının olmaması nedeniyle yosunların bu durumun istisnası olduğu varsayılıyordu.
California Üniversitesi (Riverside) doktora öğrencisi Kian Kelly liderliğinde yürütülen çalışmada, Mojave ve Sonoran çöllerinin yanı sıra ılıman bölgelerden toplanan yosunlar laboratuvarda incelendi. Yapılan DNA analizlerinde, yosun dokularının içinde normalde bir bitki konakçısı olmadan yaşayamayan mikorizal mantarların izine rastlandı.
Mavi boyama tekniğiyle mikroskop altında yapılan incelemelerde, yosunların yaprak hücrelerinin içinde büyüyen ve normalde bitki köklerinde besin alışverişini sağlayan “arbuskül” (ağaçsı oluşum) benzeri dallanmış yapılar doğrudan görüntülendi.
ORTAKLIK TESADÜFİ DEĞİL
Araştırmada elde edilen diğer önemli bulgular ise şu şekilde:
Yosunların içinde yaşayan mantar türleri ile etraflarındaki toprakta bulunan mantar türlerinin eşleşmediği, ilişkinin rastlantısal olmadığı belirlendi. Çöl yosunlarında bulunan mantar topluluklarının, ılıman iklimdeki yosunlardakinden farklı olduğu görüldü.
Araştırmayı yürüten Kian Kelly, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Belirli mantarların, bitkinin daha sıcak ve kuru iklimlerde hayatta kalmasına yardımcı olduğundan şüpheleniyoruz” ifadelerini kullandı. Bilim insanları, tespit edilen bu yeni hücresel yapıların bir besin paylaşım ilişkisine işaret ettiğini belirtirken, mekanizmanın tam olarak nasıl işlediğini çözmek için ileri çalışmaların yürütüleceğini bildirdi.
