Erdoğan Mekke Anlaşması’nın genişlemesini istedi! Suudi Arabistan “Mısır hariç” dedi

Türkiye’nin Mısır’ın da dahil olmasını istediği Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan savunma anlaşmasında dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Middle East Eye‘in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Riyad’ın, Sisi yönetimine duyduğu güvenin azalması nedeniyle Kahire’nin ittifaka “şimdilik” katılmasına karşı çıktığı öne sürüldü.

Mekke’de imzalanan anlaşma, üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının tamamına yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Anlaşma ortak savunma kapasitesinin güçlendirilmesini hedeflerken, olası bir saldırı durumunda askeri desteğin nasıl devreye sokulacağına ilişkin ayrıntılar net biçimde ortaya konulmadı.

RİYAD’IN SİSİ YÖNETİMİNE GÜVENİ SARSILDI

Suudi kaynaklara göre Mısır’ın anlaşma dışında bırakılmasının arkasında son yıllarda Riyad ile Kahire arasında biriken sorunlar bulunuyor. Suudi Arabistan, Abdülfettah es-Sisi’nin 2013’te iktidara gelmesinin ardından Mısır ekonomisini desteklemek amacıyla yaklaşık 25 milyar dolarlık kaynak sağladı. Ancak Riyad’ın, Kahire’nin bölgesel güvenlik meselelerinde Suudi Arabistan’a yeterli karşılığı vermediğini düşündüğü belirtildi.

Kaynaklar özellikle Mısır’ın Yemen’de Husilere karşı yürütülen savaşta Suudi Arabistan’a verdiği desteği “yetersiz ve güvenilmez” bulduğunu söyledi. Kahire’nin ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı sırasındaki tutumu da Riyad’ın rahatsızlık duyduğu konular arasında gösterildi.

ABU DABİ’YE DESTEK RİYAD’I KIZDIRDI

Suudi tarafındaki rahatsızlığın önemli başlıklarından biri de Mısır’ın Birleşik Arap Emirlikleri ile yakın ilişkisi oldu. Kaynaklar Riyad’ın, Kahire’nin Abu Dabi’ye giderek daha fazla yaklaşmasından ve bazı konularda BAE’nin çizgisine yakın hareket etmesinden endişe duyduğunu ifade etti.

İran’ın saldırıları sırasında Mısır’ın Abu Dabi’ye hava savunma sistemleri ve savaş uçakları göndermesi, ayrıca Sisi’nin BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid ile birden fazla kez görüşmesi de Suudi Arabistan açısından dikkat çekti. Buna karşılık Kahire’nin Suudi Arabistan’a benzer bir askeri destek adımı atmaması, Riyad’daki şüpheleri artırdı.

Suudi kaynaklar, Abu Dabi’nin Somaliland’daki faaliyetleri, İsrail’le stratejik ilişkileri, Etiyopya’nın Hedasi Barajı konusunda aldığı pozisyon ve Sudan’daki Hızlı Destek Kuvvetleri’ne verdiği destek gibi politikaların Mısır’ın çıkarlarıyla da çelişebileceğini savundu. Buna rağmen Kahire’nin Abu Dabi ile ilişkisini sürdürmesi, Riyad’ın Mısır’a yönelik güven sorununu derinleştirdi.

ERDOĞAN İSTEDİ AMA…

Ankara’nın ise Kahire’nin ittifakta yer almasını istediği belirtildi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır’ı Türkiye açısından “doğal ortak” olarak nitelendirerek teknik sorunların aşılması halinde Kahire’nin ilerleyen dönemde anlaşmaya katılmasının mümkün olabileceğini söyledi.

Türk kaynaklar, Ankara’nın Mısır’ın anlaşmaya dahil edilmesi için ciddi girişimlerde bulunduğunu ve Kahire’ye resmi teklif götürüldüğünü aktardı. Ancak Mısır’ın katılımının gerçekleşmeyeceği anlaşılınca Türkiye ve Pakistan’ın Suudi Arabistan ile birlikte anlaşmayı imzaladığı belirtildi.

Suudi kaynaklar ise Mısır’ın anlaşmaya katılmayı kendisinin reddettiği yönündeki iddiaları kabul etmedi. Riyad’daki karar vericilerin Sisi’nin anlaşmaya dahil olmasına sıcak bakmadığını ve Kahire’nin ittifaktan dışarıda bırakılmasının Suudi Arabistan’ın tercihi olduğunu savundu.

TÜRKİYE VE PAKİSTAN ” DAHA GÜÇLÜ ORTAK”

Riyad’ın değerlendirmesine göre Türkiye ve Pakistan, yeni savunma yapılanmasına Mısır’dan daha fazla askeri katkı sağlayabilecek durumda.

Türkiye’nin gelişmiş ve giderek büyüyen savunma sanayisi, Pakistan’ın ise güçlü bir savunma üretim altyapısı ve büyük bir daimi ordusu bulunması, iki ülkeyi Suudi Arabistan açısından daha cazip ortaklar haline getirdi. Suudi kaynaklar, Mısır’ın savunma üretim kapasitesinin ise büyük ölçüde sivil alanlara yöneldiğini ve gelişmiş askeri teknoloji konusunda Türkiye ile Pakistan’ın gerisinde kaldığını öne sürdü.

Kaynaklar ayrıca Mısır ordusunun operasyonel hazırlığı ve savaş kapasitesine ilişkin soru işaretleri bulunduğunu iddia etti. Böylece Riyad’ın kararının yalnızca Sisi yönetiminin siyasi tercihlerinden değil, Mısır’ın ittifaka somut olarak ne katabileceğine ilişkin değerlendirmeden de kaynaklandığı belirtildi.

MISIR’IN BÖLGESEL AĞIRLIĞI TARTIŞILIYOR

Suudi Arabistan’ın Mısır’a yönelik bu yaklaşımı, Kahire’nin Ortadoğu’daki geleneksel ağırlığının azaldığı yönündeki tartışmaların da yeniden gündeme gelmesine neden oldu.

Mısır uzun yıllar boyunca Körfez ülkelerinin önemli askeri ortaklarından biri olarak görülüyordu. 1991’de Irak güçlerinin Kuveyt’ten çıkarılması için oluşturulan ABD öncülüğündeki koalisyonda da Kahire önemli bir rol üstlenmişti. Ancak Suudi kaynaklara göre bugün Mısır, ekonomik ve siyasi açıdan dış desteğe daha bağımlı hale gelirken bölgesel güvenlik alanında Riyad’ın beklediği katkıyı sunmuyor.

Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki ilişkiler geçmişte çeşitli gerilimlerden geçse de Riyad’daki bazı karar vericilerin Ankara’yı Kahire’den daha güvenilir bir ortak olarak gördüğü ifade edildi. Pakistan da askeri kapasitesi nedeniyle ittifak açısından önemli bir ortak olarak değerlendiriliyor.

KAPI TAMAMEN KAPALI DEĞİL

Buna rağmen Suudi kaynaklar, Mısır’ın anlaşmaya katılması için kapının tamamen kapanmadığını belirtti. Riyad’ın mevcut tutumu, Kahire’nin “şimdilik” ittifakın dışında kalması yönünde. Mısır’ın ileride bölgesel güvenlik politikasında değişiklik göstermesi halinde yeniden değerlendirme yapılabileceği ifade edildi.