Petrol fiyatları, İran’ın Umman ile iş birliği içinde boğazdan geçişine izin verilmeyen ve düşmanca olarak değerlendirilen gemilerin engellenmesi ve önerilen kuralları ihlal edenlere ağır para cezaları uygulanmasını teklif etmesinin ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik endişelerin sürmesiyle cuma günü yükselişini sürdürdü.
Brent ham petrol vadeli işlemleri 80 sent (%1) artışla varil başına 84,38 dolara; ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol vadeli işlemleri ise 64 sent (%0,83) artışla 78,78 dolara yükseldi.
Petrol vadeli fiyatları Perşembe günü, İran’ın Şubat ayı sonunda savaş başlamadan önce dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık beşte birinin yapıldığı Hürmüz Boğazı’ndan ABD ve İsrail gemilerinin geçişini yasaklayan kanun tasarısını incelemesi üzerine varil başına 3 doların üzerinde artışla kapanmıştı.
Fiyatlar, devam eden çatışmaya olası bir çözüm ihtimalinin güçlenmesiyle haftanın ilk günlerinde düşüş kaydetmişti. Ancak gösterge Brent petrol, 13 Temmuz’dan bu yana ilk kez gerilediği 80 dolar seviyesinin altını gördükten sonra Perşembe günü yeniden bu eşiğin üzerine çıktı. Her iki gösterge petrol de haftalık bazda yaklaşık %8’lik kayba doğru ilerliyor.
ANALİSTLERDEN ‘ÇATIŞMALAR SONA ERMEDİ’ UYARISI
Analistler, bu hafta yaşanan gelişmelerin İran ile ABD arasındaki düşmanlığın henüz sona ermediğine işaret ettiğini belirtti. Danışmanlık şirketi Rystad Energy’nin Petrol Emtia Piyasası Başkan Yardımcısı Lin Ye, “Doğrudan tetikleyici unsur oldukça spesifik; petrol fiyatları İran’ın Hürmüz Boğazı geçiş şartlarına ilişkin yayımladığı taslak plana tepki veriyor. Bu plan ABD ve İsrail gemilerini yasaklıyor ve ‘düşman’ kabul edilen diğer ülkelerin geçişten önce tazminat ödemesini şart koşuyor” dedi.
Ye, “Piyasa kötü bir anlaşmayı fiyatlamıyor; aksine, ortaya çıkacak her ne olursa olsun bunun normal akışın geri kazanılması değil, yönetilen ve koşullara bağlı bir koridor olacağının teyidini fiyatlıyor” ifadelerini kullandı.
GEÇİŞ ÜCRETİ VE YAPTIRIM ENGELİ
Fars haber ajansına göre İranlı bir milletvekili, parlamento komisyonunun ABD, İsrail ve düşman kabul edilen diğer ülkelerin gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini yasaklayan ve önerilen kısıtlamaları ihlal edenlere kargo değerinin %20’sine kadar para cezası kesilmesini içeren ön tasarıyı incelediğini söyledi.
Üst düzey İranlı bir yetkiliye göre Tahran, boğazı kullanan gemilerden kargo bedelinin %5 ile %7’si arasında geçiş ücreti talep ediyor. Umman %3 civarında bir ücreti tartışırken, Washington yönetimi ise hiçbir ücret ödenmemesini istiyor. Sektörden dört kaynak, ABD yaptırımları ve ödemelere yönelik kısıtlayıcı sigorta maddeleri nedeniyle önerilen anlaşmanın uygulanmasının kolay olmadığını ifade etti.
PİYASALARDA ‘HIZ TRENİ’ DALGALANMASI
Petrol piyasası analiz şirketi Vanda Insights’ın kurucusu Vandana Hari, “Olası bir İran-Umman geçiş anlaşmasına dair bu haftaki sinyaller piyasa algısında adeta bir hız treni etkisi yarattı; ancak şu an itibarıyla anlaşmanın sağlanması için ne yapılması gerektiği belirsizliğini koruyor” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan Yemen’deki Husiler, perşembe günü Yemen’in Marib ve Hadramut kentlerındaki “Suudi konuşlanmalarına” füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları düzenlediklerini duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump ise Perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, savaşın yakında sona ereceğine inandığını söyledi.
