Vergi denetiminde yapay zeka dönemi: VDK’nin MİHENK sistemi devreye girdi
Vergi Denetim Kurulu, transfer fiyatlandırması ve ilişkili şirketler arasındaki işlemlerden kaynaklanabilecek vergisel riskleri daha etkin belirlemek için yapay zeka destekli VDK-MİHENK sistemini devreye aldı. Sistem, çok sayıda mali veriyi analiz ederek riskli işlemlerin tespitine katkı sağlayacak.
Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, vergisel risklerin daha etkin belirlenmesi amacıyla geliştirdiği VDK-MİHENK Sistemi’ni devreye aldı.
Merkezi risk analiz çalışmalarında kullanılmaya başlanan sistem, başta e-belgeler olmak üzere VDK’nin kullanımındaki mali verileri yapay zeka ve büyük veri analitiği yöntemleriyle inceleyecek.
MİHENK, çok sayıda ekonomik işlemi aynı anda değerlendirerek mal ve hizmetlerin fiyatları, maliyetleri, satış hacimleri ve diğer ekonomik göstergeler arasındaki ilişkileri analiz edecek.
HANGİ İŞLEMLER MERCEK ALTINA ALINACAK?
Sistemin özellikle transfer fiyatlandırması, emsallere uygunluk ve kazancın ilişkili kişiler arasında fiyatlama yoluyla aktarılmasına yönelik risklerin belirlenmesinde kullanılması hedefleniyor.
Böylece vergisel açıdan risk taşıyabilecek işlemlerin daha isabetli şekilde tespit edilmesi ve denetim kaynaklarının riskli alanlara yönlendirilmesi amaçlanıyor.
MİHENK yalnızca emsallerine göre yüksek fiyatlanan işlemleri değil, düşük fiyatlanan işlemleri de analiz edebilecek.
TEK TEK İŞLEMLER YERİNE BÜYÜK VERİ ANALİZ EDİLECEK
Sistemin önemli özelliklerinden biri de emsal analizlerini sınırlı sayıdaki örnek üzerinden yapmak yerine, çok sayıda gerçek ekonomik işlemden oluşan veri setlerini kullanabilmesi olacak.
Bu sayede mal ve hizmet fiyatlarının yanı sıra farklı ekonomik göstergeler birlikte değerlendirilebilecek.
İL VE İLÇE BAZINDA KARŞILAŞTIRMA YAPILABİLECEK
VDK-MİHENK, karşılaştırılabilirlik analizlerinde farklı coğrafi ve sektörel verilerden yararlanabilecek.
Sistem teknik olarak Türkiye geneliyle birlikte il, ilçe ve bölge düzeyinde karşılaştırma yapılmasına imkan sağlayacak.
Ancak bu karşılaştırmalar, bir bölgede uygulanan fiyatın tek başına doğru veya yanlış olduğunu belirlemek amacıyla kullanılmayacak. Amaç, farklı bölgelerdeki ekonomik ve coğrafi koşulların transfer fiyatlandırması analizlerine etkisini daha sağlıklı değerlendirmek olacak.
MİHENK’İN İKİNCİ AŞAMASINDA KÂR MARJLARI ANALİZ EDİLECEK
VDK-MİHENK’in geliştirme çalışmalarının ikinci aşamasında sektörel kâr marjı analizlerinin devreye alınması planlanıyor.
Böylece sistem yalnızca mal ve hizmetlerin işlem fiyatlarını değil, mükelleflerin ve işlem gruplarının kârlılık göstergelerini de değerlendirebilecek.
MİHENK’İN TESPİTİ DOĞRUDAN VERGİ CEZASI ANLAMINA GELMEYECEK
VDK tarafından yapılan açıklamaya göre, sistemin ürettiği analiz ve göstergeler nihai bir vergisel tespit niteliği taşımayacak.
MİHENK’in oluşturduğu veriler, merkezi risk analiz çalışmalarına katkı sağlayan analitik çıktılar olarak kullanılacak.
Bir işlemin emsallerinden farklı olmasının ekonomik veya ticari nedenleri bulunabileceği de dikkate alınacak. Bu nedenle risk değerlendirmelerinde yalnızca sistemin ortaya çıkardığı fiyat farklılıkları değil, işlemin bütün özellikleri göz önünde bulundurulacak.
