Stonehenge yakınlarında 1803 yılında bulunan ve 200 yıldan uzun süredir erkek bir şamana ait olduğu sanılan 4 bin yıllık Tunç Çağı mezarındaki kişinin, antik DNA analizleriyle kadın olduğu kesinleşti.
Francis Crick Enstitüsü araştırmacılarının yaptığı çalışma, Erken Tunç Çağı Britanyası’nda üst düzey altın işçiliği ve madenciliğin sadece erkeklere özgü olmadığını kanıtlayarak tarihsel önyargıları yıktı.
200 YILLIK ÖNYARGI DNA TESTİYLE YIKILDI
İngiltere’deki Stonehenge tapınağına 10 milden az mesafedeki Upton Lovell köyü yakınlarında yer alan 4 bin yıllık mezar, arkeoloji dünyasındaki büyük bir hatayı ortaya çıkardı. Araştırmacılar, 1803 yılında William Cunnington tarafından kazılan ve yıllarca “Upton Lovell Şamanı” adıyla erkek bir usta olarak sergilenen iskeletin genetik yapısını inceledi.
Francis Crick Enstitüsü Antik Genomik Laboratuvarı uzmanları, iskeletin kafatası, diş ve ayak parmağı kemiklerinden elde edilen DNA üzerinde çalışma yürüttü. Yapılan testlerde genetik yapıda XX kromozomu tespit edildi ve 45 yaşının üzerinde ölen kişinin bir kadın olduğu kesinleşti. Yaklaşık 1,62 metre boyundaki kadının, kendi dönemindeki hemcinslerine kıyasla oldukça uzun olduğu belirlendi.
KIRILMA NOKTASI: ALTIN İŞÇİLİĞİ VE AĞIR MESAİ
Mezarda 2000 yılında Dr. Colin Shell tarafından yürütülen ek kazılarda ve 2022 yılında yayımlanan araştırmalarda, bulunan taş aletler ile savaş baltasının altın levhaları çekiçleme ve yapıştırıcı karıştırma işlemlerinde kullanıldığı saptandı.
Kadının sağ bileğinde tespit edilen kireçlenme bulgusu, hayatı boyunca madencilik aletlerini yoğun şekilde kullandığını gösterdi. Elde edilen veriler, Erken Tunç Çağı toplumlarında en yüksek nitelik gerektiren kuyumculuk ve zanaat kollarının kadınlar tarafından da icra edildiğini ortaya koydu.
TARİHSEL KAZILARDA CİNSİYET EZBERİ BOZULDU
Arkeologların geçmişte kemik boyutlarına ve mezar eşyalarına bakarak yaptıkları varsayımların hatalı olduğunu gösteren çalışma, başkent Londra’da bulunan Francis Crick Enstitüsü’ndeki “We Go Way Back” başlıklı sergide kamuoyuna sunuldu.
Keşif, Viking Çağı İsveç’inde ve Bakır Çağı İspanya’sında daha önce “erkek savaşçı” sanılan yüksek statülü mezarların genetik testlerle kadınlara ait olduğunun anlaşılması gibi, tarihsel cinsiyet rollerini yeniden yazan uluslararası araştırmalar zincirine eklendi.
