Slovakya ile Macaristan sınırında, volkanik Cerová Dağları‘nın kayalık yamaçlarında sıra dışı bir jeolojik oluşum yer alıyor. Šomoška Taş Şelalesi su yerine lavların donmasıyla oluşmuş, Avrupa’nın en nadir doğal yapılarından biri. 9 metre yüksekliğinde ve 15 metre genişliğindeki bu “taş şelale“, tepeden aşağı çağlayan donmuş bir su kütlesi izlenimi yaratıyor.
4 MİLYON YILLIK HİKAYE
Oluşumun kökeni yaklaşık 4 milyon yıl öncesine, bölgedeki yoğun volkanik aktivite dönemine uzanıyor. Yer kabuğundaki çatlaklardan yeryüzüne fışkıran erimiş bazalt lavları dağın eğimli yamaçlarından aşağı aktı. Lav durduğunda dik yamaç üzerinde yavaşça soğumaya ve hacimsel olarak daralmaya başladı. Fiziksel büzülme lav kütlesini beş ya da altı köşeli geometrik sütunlara böldü.
Lav düz bir zeminde değil eğimli bir yüzeyde donduğu için sütunlar yamacın iniş yönünü takip ederek 60 ile 80 derecelik açılarla şekillendi. Yüzyıllar boyunca üstlerindeki yumuşak toprak katmanları rüzgar ve yağmurla aşındı, alttaki sert bazalt sütunlar tamamen açığa çıkarak bugünkü şelale görünümünü aldı.
İZLANDA VE İSKOÇYA’DAKİLERDEN FARKLI
Bazalt sütunları dünyada başka yerlerde de görülüyor ancak Šomoška onlardan belirgin biçimde ayrılıyor. İzlanda’daki Svartifoss Şelalesi’nde ve İskoçya’daki Fingal Mağarası’nda sütunlar tamamen dikey konumda yükseliyor. Šomoška’da ise 15-20 santimetre genişliğindeki sütunlar eğimli açılarla dizilerek aşağı doğru akan bir kaya seli görüntüsü veriyor. Bu özellik onu dünya üzerinde benzersiz kılıyor.
DOĞA TURİZİMİNDE GÖZDE DURAĞI
Šomoška Taş Şelalesi’ni ziyaret edenler yalnızca bu antik doğa harikasını görmekle kalmıyor. Şelalenin hemen üzerinde yine bölgeden çıkarılan bazalt taşlarıyla inşa edilmiş tarihi Šomoška Kalesi kalıntıları yükseliyor. Doğal ve insan eliyle yapılmış bazalt mimarisinin iç içe geçtiği bu sınır bölgesi Avrupa’nın önemli doğa turizmi merkezlerinden biri sayılıyor.
