Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “İş ve Aile Yaşamının Uyumu, 2025” araştırması, çalışanların iş hayatı ile bakım sorumluluklarını dengelemede yaşadığı sorunları ortaya koydu. Verilere göre en önemli problem uzun çalışma saatleri olurken, bakım sorumluluğu bulunanların oranı yüzde 43,1 olarak belirlendi.
HER 10 KİŞİDEN 4’Ü BAKIM SORUMLULUĞU TAŞIYOR
Araştırmaya göre Türkiye’de 18-74 yaş grubunda yer alan 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1’i düzenli bakım sorumluluğuna sahip.
Erkeklerde oran: yüzde 40,6
Kadınlarda oran: yüzde 45,6
Bakım sorumluluğu; çocuklar, torunlar ve yaşlı, hasta ya da engelli yakınların düzenli bakımını kapsıyor.
BAKIM SORUMLULUĞU OLANLARDA İŞGÜCÜNE KATILIM DAHA YÜKSEK
2025 yılında genel işgücüne katılım oranı yüzde 58,2 olarak ölçüldü.
Bakım sorumluluğu olanlar: yüzde 60,5
Bakım sorumluluğu olmayanlar: yüzde 56,4
Cinsiyet farkı dikkat çekti:
Erkekler (bakım sorumluluğu olan): yüzde 86,0
Erkekler (olmayan): yüzde 70,0
Kadınlar (bakım sorumluluğu olan): yüzde 37,8
Kadınlar (olmayan): yüzde 41,7
İSTİHDAMDA ÇOCUK BAKIMI İLK SIRADA
İstihdamdaki bireylerin bakım yükü incelendiğinde çocuk bakımı öne çıktı.
Sadece çocuk bakımı: yüzde 39,0
Sadece torun bakımı: yüzde 2,3
Sadece yetişkin bakımı: yüzde 2,3
Karma bakım sorumluluğu: yüzde 2,1
PROFESYONEL BAKIM HİZMETİ KULLANIMI SINIRLI
Araştırma, bakım hizmetlerinde profesyonel kullanımın oldukça düşük olduğunu ortaya koydu.
Çocuk bakımında
Kurumsal bakım merkezi kullananlar: yüzde 14,0
Evde ücretli bakım hizmeti: yüzde 1,6
Her ikisini kullananlar: yüzde 1,4
Hiç kullanmayanlar: yüzde 83,0
Yetişkin bakımında
Evde ücretli bakım: yüzde 17,0
Kurumsal bakım: yüzde 3,6
Hizmet almayanlar: yüzde 79,3
BAKIM AĞIRLIKLI OLARAK AİLE İÇİNDE YÜRÜTÜLÜYOR
Profesyonel hizmet kullanmayanlar, bakımın büyük bölümünü aile içinde çözüyor:
Çocuk bakımı
Eş veya bireyin kendisi: yüzde 50,8
Çocuğun kendi kendine bakması: yüzde 19,7
Yüksek maliyet: yüzde 17,6
Büyükanne ve büyükbaba desteği: yüzde 5,5
Yetişkin bakımı
Profesyonel ihtiyacın olmaması: yüzde 72,6
Yüksek maliyet: yüzde 17,9
Hizmete erişim sorunu: yüzde 5,3
EN BÜYÜK SORUN: UZUN ÇALIŞMA SAATLERİ
Bakım sorumluluğu olan çalışanların yüzde 70,1’i iş ve aile yaşamını birlikte yürütürken ciddi bir sorun yaşamadığını belirtse de, zorluk yaşayanlar önemli engelleri sıraladı.
Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin karşılaştığı başlıca sorunlar:
Uzun çalışma saatleri: yüzde 38,4
İşin yoruculuğu: yüzde 26,9
Ulaşım süresinin uzunluğu: yüzde 8,9
Cinsiyet dağılımında uzun çalışma saatleri sorunu:
Erkekler: yüzde 39,3
Kadınlar: yüzde 36,4
İŞ VE AİLE DENGESİNDE YAPISAL SORUNLAR ÖNE ÇIKIYOR
TÜİK verileri, Türkiye’de bakım sorumluluğunun yaygın olduğunu ve bu yükün büyük ölçüde aile içinde karşılandığını ortaya koydu. Araştırmaya göre iş ve aile yaşamı dengesinde en kritik sorun ise uzun çalışma saatleri olarak öne çıkıyor.
