Modern yaşamın bir getirisi olarak gördüğümüz sokakta atıştırma, işe yetişirken kahve alma veya ayaküstü yemek yeme alışkanlıkları aslında sanıldığı kadar yeni değil. Arkeolojik bulgular, binlerce yıl önceki insanların da bugünküne benzer hızlı bir hayat temposu içinde olduğunu kanıtlıyor. Bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri ise Antik Roma döneminde hizmet veren ve “thermopolium” olarak adlandırılan hazır yemek mekanları…
Milliyet’te yer alan habere göre, Pompei’de yapılan kazılar sayesinde gün yüzüne çıkan bu küçük yemek dükkanları, birçok tarihçiye göre dünyanın ilk fast food noktaları arasında kabul ediliyor. İnsanlar sıcak yemeklerini hızlıca alıyor, bazen ayakta tüketiyor bazen de yanlarında götürüyordu…
Günümüzde büyük şehirlerde yoğun çalışan insanların eve yemek yapmaya vakit bulamaması oldukça tanıdık bir durum. Tarihçiler, Antik Roma’da da benzer bir yaşam düzeni olduğunu belirtiyor. Özellikle alt ve orta sınıf halkın yaşadığı apartman benzeri yapılarda mutfak bulunmaması nedeniyle insanlar dışarıda yemek yemeyi tercih ediyordu.
Bu noktada thermopoliumlar devreye giriyordu. Küçük ama işlevsel olan bu mekanlar, Roma sokaklarının en hareketli noktalarında yer alıyordu. İnsanlar sabah erken saatlerden itibaren bu dükkanlara uğruyor, sıcak yemek ve içecek satın alıyordu. Arkeolog Andrew Wallace Hadrill, Roma toplumunda dışarıda yemek kültürünün düşündüğümüzden çok daha yaygın olduğunu söylüyor. Özellikle kalabalık şehir yaşamının insanları pratik çözümlere yönlendirdiğini kaydediyor.
“Thermopolium” terimi, etimolojik olarak Yunanca ve Latince kökenlerin birleşmesinden oluşur ve doğrudan “sıcak yemek satılan yer” anlamını taşır. Bu mekanların mimari yapısı genellikle merkezdeki bir tezgahın etrafında şekillenirdi.
Sistemin en karakteristik özelliği, taş tezgahların içerisine gömülmüş geniş ve yuvarlak kaplardı. Günümüzün açık büfelerinde rastladığımız sıcak tutma ünitelerini andıran bu düzenek sayesinde, yemekler servis süresince ısısını koruyabiliyordu.
MENÜLER DUVAR RESİMLERİNDE
Antik Roma’nın bu lezzet duraklarında yapılan kazılar, sadece mutfak düzenini değil, aynı zamanda görsel bir pazarlama dehasını da gün yüzüne çıkardı. Mekanların duvarlarını süsleyen canlı fresklerde; ördek, tavuk, horoz figürleri ve şarap tasvirleri tespit edildi.
Arkeologların yürüttüğü tahminlere göre bu çizimler yalnızca dekoratif amaçlı değildi. Bu görseller, okuma yazma oranının değişken olduğu bir toplumda, müşterilere o gün hangi yemeklerin servis edildiğini gösteren antik birer menü işlevi görüyordu.
Çoğu thermopolium, oldukça kısıtlı ve dar alanlarda hizmet veriyordu. Bu mekansal kısıtlılık nedeniyle müşterilerin büyük bir çoğunluğu yemeklerini tezgah başında, ayaküstü tüketmek durumundaydı. Bazı işletmelerde birkaç kişinin dinlenebileceği küçük oturma alanları olsa da genel konsept hızlı tüketim üzerine kuruluydu.
Tarihçilere göre, bu restoranların asıl müdavimleri yoğun bir iş temposuna sahip olan çalışan kesimdi. Hızlı servis imkânı, bu mekanları dönemin “beyaz ve mavi yakalıları” için vazgeçilmez kılıyordu.
BALIK SOSU DÖNEMİN POPÜLER LEZZETİ
Pompei’de bulunan bazı yemek kaplarında yapılan analizler dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Bilim insanları ördek eti, keçi eti, balık ve salyangoz kalıntılarına rastlandığını söyledi.
Özellikle balık sosu garumun dönemin en popüler lezzetlerinden biri olduğu ifade ediliyor. Tuzlu ve yoğun aromalı bu sosun birçok yemekte kullanıldığı düşünülüyor. Araştırmacılar, thermopoliumların bugünkü sokak lezzeti kültürüne oldukça benzediğini söylüyor. Hızlı hazırlanabilen sıcak yemekler dönemin şehir insanı için büyük kolaylık sağlıyordu.
PAKET SERVİS
Tarihçiler, bazı müşterilerin yemeklerini dükkanda tüketmek yerine yanlarında götürdüğünü düşünüyor. Özellikle kazılarda bulunan taşınabilir kaplar ve seramik kaseler bu ihtimali güçlendiriyor. Bugün hamburger zincirleri ve sokak lezzetleri modern hayatın simgesi gibi görünse de tarihin derinliklerinden çıkan thermopoliumlar, insanların yüzyıllardır benzer alışkanlıklara sahip olduğunu ispatlıyor.
About the Author
