Akşam gazetesinden Okan Güray Bülbül, bugünkü köşe yazısında madenciden gazeteciye, sağlıkçıdan demir-çelik işçisine kadar birçok meslek grubunun nasıl daha erken emekli olabileceğini tek tek açıkladı.
YIPRANMA PAYI NEDİR?
İki Büyük AvantajıSosyal güvenlik sisteminde, bedenen ve ruhen normalden daha fazla efor sarf edilen meslekler için uygulanan bu sistem, çalışana iki temel fayda sağlıyor
EK PRİM GÜNÜ
Çalışılan her yıl için sigortalının prim gün sayısına ilave günler ekleniyor.Yaş İndirimi: Kazanılan bu ek sürelerin bir bölümü, emeklilik yaş haddinden düşürülerek kişinin daha erken yaşta emekli olmasını sağlıyor.
HANGİ MESLEK NE KADAR KAZANIYOR?
Mesleğin risk ve ağırlık derecesine göre her 360 günlük (1 yıl) çalışma karşılığında verilen ek süreler şu şekilde:
Meslek Grubu 360 Gün Karşılığı Ek Süre Toplam Prim (1 Yıl İçin)
Yer Altı Maden İşçileri+ 180 Gün 540 Gün (1,5 Yıl)
Demir-Çelik İşçileri+ 90 Gün 450 Gün (1 yıl 3 ay)
Sağlık Çalışanları+ 60 Gün 420 Gün
Basın Mensupları+ 90 Gün 450 Gün
İtfaiyeciler+ 60/90 Gün Değişken
EMEKLİLİK YAŞI NASIL HESAPLANIYOR?
Yıpranma payının en büyük avantajı, emeklilik yaşını öne çekmesidir. Ancak burada meslek gruplarına göre farklı kurallar işliyor:
Madenciler şanslı: Yer altında çalışan maden işçilerinin kazandığı yıpranma günlerinin tamamı herhangi bir üst sınır olmaksızın emeklilik yaşından düşülüyor. 15 yıl çalışan bir madenci, 7,5 yıl daha erken emekli olabiliyor.
Diğer gruplar: Sağlık çalışanları, gazeteciler ve itfaiyeciler için eklenen prim günlerinin yarısı, en fazla 3 yılı geçmemek üzere yaştan düşülüyor.
Erken emeklilik şartlarına göre, yaş indiriminden yararlanabilmek için madencilerin en az 5 yıl; sağlıkçı, gazeteci ve itfaiyecilerin ise en az 10 yıl bu mesleklerde çalışmış olması gerekiyor.
DİKKAT: MASA BAŞI ÇALIŞAN YARARLANAMIYOR
Yıpranma hakkından yararlanabilmek için işin fiilen tehlikeli alanda yapılması şart.
Örneğin, bir demir-çelik fabrikasının yüksek ısılı üretim bandında çalışan işçi yıpranma hakkı alırken, aynı fabrikanın muhasebe veya idari biriminde çalışan personel bu haktan yararlanamıyor. Ayrıca, yıllık izin veya ücretsiz izin süreleri için de yıpranma bildirimi yapılamıyor; yalnızca fiilen çalışılan günler hesaba katılıyor (Madenciler hariç).
ÜST SINIRLARA DİKKAT
Maden işçileri dışındaki meslek grupları için yıpranma ile eklenecek toplam gün sayısı 5 yılı geçemiyor. Bu nedenle erken emeklilik planı yapanların, fiilen çalıştıkları gün sayılarını ve mesleki kodlarını SGK dökümlerinden düzenli olarak kontrol etmeleri öneriliyor.
