Bölgedeki savaş ortamı, ekonomik kriz ve yüksek ulaşım maliyetleri, Türkiye’nin İran sınırındaki turizm kenti Van’da sektörü durma noktasına getirdi. Sınır komşusu İran’da yaşanan çatışmalar ve risk algısı nedeniyle kent turizmi geçen yıla oranla yüzde 50 ila 60 arasında geriledi. Yaşanan kriz otel işletmecilerini, seyahat acentelerini ve kent esnafını ciddi bir ekonomik kayıpla karşı karşıya bıraktı.
Van’da otel işletmeciliği yapan Ebru Yeşilağaç, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri müdahalesinin doğrudan Van ekonomisini etkilediğini belirtti. Kentin tek sınır kapısının İran’a açılması nedeniyle alternatif turizm pazarlarının bulunmadığına dikkat çeken Yeşilağaç, süreci şu sözlerle özetledi:
“İran’daki savaş ve ekonomik krizler bizleri doğrudan etkiledi. Savaşla birlikte kapanan ve devreden çok sayıda işletme var. Geçmişte otel sayımız artmıştı ancak şu an oteller çalışmaz durumda. Savaş burada olmamasına rağmen, sınıra yakınlığımız sebebiyle yerli turist grupları da rezervasyonlarını iptal etti. İnsanlar korktuğu için gelmek istemiyor. Van’ın yeterince tanıtılmaması da bu düşüşte büyük bir etken.”
Van Otelciler ve Turizmciler Derneği Başkanı Çetin Demirhan ise kentin son 20 yılın en kötü turizm sezonundan geçtiğini vurguladı. Geçen yıl yüzde 40 seviyelerinde olan otel doluluk oranlarının bu yıl yüzde 20’lere gerilediğini ifade eden Demirhan, 17 bin yatak kapasitesine sahip kentte çeyrek doluluğa bile ulaşılamadığını söyledi.
Sektörün destek paketine ihtiyaç duyduğunu belirten Demirhan, “Bazı otelci arkadaşlarımız ekonomik etkiler nedeniyle işletmesini kapattı. Ayrıca kentteki kayıtsız ve ruhsatsız 10-15 otel mühürlendi veya kapatıldı. Fuarlarda geri planda kalıyoruz; turistler daha çok Karadeniz bölgesine yöneliyor. Ermenistan ve Irak gibi komşu ülkelerde acilen tanıtım yapılması gerekiyor” dedi.
TÜRSAB Doğu Anadolu Bölge Başkanı Cevdet Özgökçe de bölgedeki risk algısı yüzünden Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu’dan gelen yabancı turistlerin Van’ı tercih etmediğini açıkladı. Kentteki acentelerin büyük zarar gördüğünü belirten Özgökçe, şu verileri paylaştı:
Kapanan Acenteler: Van’da faaliyet gösteren yaklaşık 100 seyahat acentesinden 30’a yakını kapandı, şu an sadece 70’i aktif durumda.
Uçak Bileti Sorunu: Kentte uçak seferleri yetersiz ve bilet fiyatları çok yüksek. İstanbul-Diyarbakır hattında biletler 5-6 bin lirayken, Van hattında fiyatlar 18-20 bin liraya kadar yükseliyor.
Artan Akaryakıt Maliyetleri: Litre fiyatı 60 liradan 70-80 lira bandına çıkan mazot nedeniyle tur otobüslerinin maliyeti katlandı. Bir otobüsün İstanbul gidiş-dönüşünde yaklaşık 1100 litre yakıt tükettiğini ifade eden Özgökçe, 5 kişilik bir ailenin İstanbul-Van gidiş-dönüş ulaşım maliyetinin 30 bin lirayı aştığını, bu durumun da iç turizmi doğrudan baltaladığını sözlerine ekledi.
