Çin, 2030 yılına kadar Ay’a astronot indirme hedefi doğrultusunda Shenzhou-23 görevini başarıyla uzaya gönderdi. Görev kapsamında ilk kez bir Çinli astronotun uzay istasyonunda tam bir yıl kalması planlanıyor. Bu süreçte uzun süreli uzay yaşamının insan vücudu üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde incelenecek. Shenzhou-23 uzay aracı, 24 Mayıs gecesi yerel saatle 23.08’de Çin’in kuzeybatısındaki Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi’nden Long March-2F Y23 roketiyle fırlatıldı. Yaklaşık 10 dakika sonra roketten ayrılan kapsül yörüngeye başarıyla yerleşti. Çin İnsanlı Uzay Ajansı’nın (CMSA) verdiği bilgiye göre araç, yaklaşık 3,5 saatlik uçuşun ardından Tiangong Uzay İstasyonu’na otonom şekilde kenetlendi.
Hong Kong’dan ilk taykonot göreve katıldı
Görevde dikkat çeken isimlerden biri, eski Hong Kong polis müfettişi olan Li Jiaying oldu. Li, böylece Çin’in insanlı uzay görevine katılan ilk Hong Konglu astronot veya taykonot olarak tarihe geçti. Mürettebatın diğer üyeleri ise Çin Halk Kurtuluş Ordusu astronot biriminden görev komutanı Zhu Yangzhu ile pilot Zhang Yuanzhi oldu.
Çinli yetkililer, üç astronottan hangisinin bir yıllık görevde kalacağının henüz kesinleşmediğini açıkladı. Nihai kararın, görev ilerledikçe yapılacak değerlendirmeler sonucunda verileceği belirtildi. Eğer görev planlandığı şekilde tamamlanırsa bu, Çin’in şimdiye kadarki en uzun insanlı uzay görevi olacak. Mevcut dünya rekoru ise 1995 yılında Rus kozmonot Valeri Polyakov tarafından gerçekleştirilen yaklaşık 14,5 aylık görevde bulunuyor. Shenzhou-23 görevinin en önemli bilimsel ayağını, mikro yerçekimi ortamında uzun süre kalmanın insan sağlığı üzerindeki etkileri oluşturuyor. Bilim insanları görev süresince kemik yoğunluğu kaybı, kas erimesi, radyasyon maruziyeti, uyku bozuklukları, psikolojik stres ve davranışsal yorgunluk gibi konuları inceleyecek.
ABD ile rekabet hızlanıyor
Shenzhou-23 görevi aynı zamanda Çin’in Ay programı açısından stratejik bir adım olarak görülüyor. Pekin yönetimi, 2030’dan önce insanlı Ay inişi gerçekleştirmeyi hedeflerken ABD de Artemis programı kapsamında 2028’de Ay’a astronot göndermeyi planlıyor.
NASA kısa süre önce Artemis II görevi kapsamında dört astronotu Ay çevresine göndererek yarım yüzyıl sonra ilk insanlı Ay uçuşunu gerçekleştirmişti. Öte yandan SpaceX de yeni nesil Starship roketinin insansız test uçuşlarından birini tamamladı. Bu sistemin gelecekte NASA’nın Ay görevlerinde kullanılması planlanıyor.
Çin, Ay üssü için kritik teknolojileri test ediyor
Pekin yönetimi son dönemde Ay programı için geliştirilen yeni nesil teknolojilerin güvenlik testlerini hızlandırdı. Bunlar arasında ağır yük taşıma kapasitesine sahip Long March-10 roketi, yeni nesil Mengzhou insanlı uzay aracı ve Lanyue Ay iniş aracı bulunuyor.
Shenzhou-23 görevi aynı zamanda Tiangong’un ana modülüyle gerçekleştirilecek ilk hızlı otonom kenetlenme manevrasına da sahne olacak. Bu sistem, gelecekte Ay yörüngesinde Mengzhou kapsülü ile Lanyue iniş aracının otomatik buluşma operasyonları için kritik önem taşıyor.
Çin her ne kadar 2030’a kadar Ay’a insan göndermeyi hedefliyor olsa da bu tek hedef değil. Pekin, Rusya ile birlikte 2035 yılına kadar Ay’da kalıcı bir araştırma üssü kurmayı planlıyor. International Lunar Research Station (ILRS– Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu) adı verilen bu projenin ilk aşamasının da aynı tarihe kadar tamamlanması hedefleniyor.
Öte yandan Chang’e 7 robotik Ay görevinin de sorunsuz bir şekilde ilerlediği açıklandı. Çin, bu aracın 2026’nın ikinci yarısında fırlatmayı hedefliyor. İniş bölgesi ise Ay’ın güney kutbu olacak ve buradaki çevre üzerinde araştırmalar yürütecek.
