ABD’de yaşam maliyeti tartışmalarının yeni simgesi bu kez domates oldu.
Tüketici Fiyat Endeksi verilerine göre domates fiyatları son bir yılda yüzde 40 yükseldi. Aynı dönemde kahve fiyatları yüzde 18.5, dana eti yüzde 17.8, dondurulmuş balık ve deniz ürünleri ise yüzde 12 zamlandı. Böylece domates, ABD’de en hızlı fiyat artışı yaşayan gıda ürünlerinden biri oldu. Uzmanlar, fiyat artışında hem küresel gelişmelerin hem de ABD’nin ticaret politikalarının etkili olduğunu belirtiyor.
İran savaşı ve gümrük vergileri etkili oldu
Ekonomistler, İran’daki savaşın enerji ve nakliye maliyetlerini artırmasının domates fiyatlarını yukarı taşıyan faktörlerden biri olduğunu ifade ediyor.
Diğer yandan ABD’nin, Meksika’dan yapılan gümrüksüz domates ithalatına izin veren anlaşmadan çekilmesi de piyasada dengeleri değiştirdi.
Resmi verilere göre domatesten elde edilen gümrük vergisi gelirleri 16 bin 424 dolardan yaklaşık 4.6 milyon dolara yükseldi. Bu da yalnızca bir yıl içinde yüzde 27 bin 879’luk artış anlamına geliyor.
Anlaşmanın sona ermesinin ardından Meksika’dan gelen domateslere yüzde 17 gümrük vergisi uygulanmaya başlandı.
Marketten restorana kadar hissediliyor
Artan fiyatlar yalnızca tüketicileri değil, restoran ve gıda işletmelerini de etkiliyor.
Restoran sektörünü takip eden veriler, bazı domates türlerinde fiyatların yalnızca bir ay içinde yüzde 65’e kadar yükseldiğini gösteriyor.
ABD’de faaliyet gösteren sandviç zincirleri ve restoranlar, domates maliyetlerindeki yükselişin yıllık harcamalarını milyonlarca dolar artırdığını belirtiyor.
Gözler yerli üretimde
Uzmanlar, yılın ilerleyen dönemlerinde ABD’de yetiştirilen domateslerin hasat edilmesiyle fiyatların kısmen gerileyebileceğini ifade ediyor.
Ancak kısa vadede yüksek maliyetlerin hem tüketiciler hem de işletmeler üzerindeki baskısını sürdürmesi bekleniyor.
Ekonomistler, domates fiyatlarındaki yükselişin ABD’de gıda enflasyonunun günlük yaşam üzerindeki etkilerini gösteren en dikkat çekici örneklerden biri haline geldiğini belirtiyor.
