İklim değişikliğiyle birlikte sıcak hava dalgaları dünyanın birçok bölgesinde yaz aylarının olağan bir parçası haline gelirken, insanların aşırı sıcaklarla nasıl başa çıktığına ilişkin yeni bir araştırma dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Cep telefonu konum verilerinin incelendiği çalışma, sıcaklıkların yükseldiği dönemlerde insanların serin kalmak için hangi alanlara yöneldiğini ve toplumsal eşitsizliklerin bu süreçte nasıl bir rol oynadığını gözler önüne serdi.
Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu birçok ülkeden veriler incelendi
İklim sistemlerinin nedenleri, sonuçları be çözümleri üzerine çalışan Environmental Research Climate adlı dergide yayımlanan araştırmada, Brezilya, Çin, Fransa, Hindistan, Nijerya, Türkiye ve ABD’deki kullanıcıların 2022 ve 2023 yıllarına ait mobil konum verileri analiz edildi. Araştırmacılar, sıcak hava dalgaları sırasında insanların hareketlerini inceleyerek hangi mekanların serinleme amaçlı kullandığını değerlendirdi.
Çalışmaya göre sıcak hava dalgaları sırasında insanların büyük bölümü evlerinde kalmayı tercih ediyor. Ancak özellikle evinde klima bulunmayan kişiler için alışveriş merkezleri ve parklar önemli kaçış noktaları haline geliyor. Araştırmacılar, bu tür kamusal alanların aşırı sıcak dönemlerde kritik bir işlev gördüğünü belirtiyor.
Sıcak kaynaklı ölümlerde orantısız artış
Araştırma, sıcak hava dalgalarının etkilerinin toplumun tüm kesimlerinde aynı şekilde hissedilmediğini de ortaya koydu. Sosyal ve ekonomik eşitsizlikler nedeniyle bazı grupların aşırı sıcaklardan daha fazla etkilendiği vurgulandı.
Bunun en çarpıcı örneklerinden biri Meksika‘da görüldü. Verilere göre 18-35 yaş arasındaki genç yetişkinlerin sıcak kaynaklı ölümlerde orantısız şekilde yüksek bir paya sahip olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bunun nedenleri arasında açık havada çalışma zorunluluğu ve çalışma saatlerinde esneklik eksikliğinin bulunabileceğini değerlendiriyor.
2025 yazında Avrupa genelinde yaşanan ve 10 gün süren aşırı sıcak hava dalgasının yaklaşık 2 bin 300 kişinin ölümüne yol açtığına dikkat çeken araştırmacılar, gelecekte daha sık görülmesi beklenen sıcak hava dalgalarına karşı uyum politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Çalışmanın sonuçlarına göre, toplum temelli serinleme merkezlerinin yaygınlaştırılması ve çalışanlara daha esnek çalışma saatleri sunulması, aşırı sıcakların sağlık üzerindeki etkilerini azaltabilecek önemli önlemler arasında yer alıyor.
