ABD’nin Kentucky eyaletinde yaşayan çiftçi Brian McClain’in yıllarca sürdürdüğü büyükbaş hayvancılık işi, dev bir dolandırıcılık iddiasıyla gündeme geldi. Yetkililere göre McClain, gerçekte var olmayan on binlerce sığırı teminat göstererek banka ve yatırımcılardan yaklaşık 170 milyon dolar topladı.
WSJ’de yer alan habere göre, eski bir kimya fabrikası çalışanı olan McClain, yatırımcılara ve kredi veren kuruluşlara yüz binlerce sığır alıp sattığını, bu işten düzenli ve yüksek kâr elde ettiğini söylüyordu. Dışarıdan bakıldığında işi hızla büyüyen başarılı bir hayvancılık operasyonu gibi görünüyordu.
Bu görüntü sayesinde McClain, tarım finansmanı sağlayan Rabo AgriFinance’tan yaklaşık 50 milyon dolar kredi aldı. Bunun yanında, aralarında küçük kasabasından tanıdıklarının da bulunduğu yaklaşık 100 yatırımcıdan 120 milyon dolar topladı.
Ancak yıllarca devam eden sistemin büyük bölümünün gerçeği yansıtmadığı, kapsamlı bir denetimle ortaya çıktı.
87 BİN SIĞIR DENİLDİ, 8 BİN 916 HAYVAN BULUNDU
McClain’in kredi aldığı banka, dört yıldan uzun süre sonra ilk kapsamlı fiziki denetimi yaptığında büyük bir farkla karşılaştı. Belgelerde yaklaşık 87 bin sığır bulunduğu belirtiliyordu. Ancak yapılan sayımda yalnızca 8 bin 916 hayvan tespit edildi.
Mahkemeye sunulan banka kayıtlarına göre McClain, “hayalet sürü” olarak anılan sistemi ayakta tutmak için yaklaşık 2 milyar dolarlık sığır alım satım işlemi gerçekleştirmiş gibi gösterdi.
Soruşturmayı yürütenler, McClain’in bazı gerçek hayvanları farklı çiftliklere dağıtarak daha büyük bir sürü varmış izlenimi yarattığını değerlendiriyor. Kentucky ve Teksas’taki farklı arazilerde bulunan sığırlar, denetimi daha da zorlaştırdı.
YÜKSEK KÂR VAADİYLE YATIRIMCI ÇEKTİ
İflas yöneticisi Kent Ries’e göre McClain, yatırımcılara yıllık yaklaşık yüzde 30 kâr vaat eden ortaklık anlaşmaları sundu. Bazı yatırımcılara, gelecekteki satış fiyatlarını garanti altına alan sözleşmelere sahip olduğunu söyledi.
Sistemde yatırımcıların sığır satın aldığı, McClain’in ise bu hayvanları besleyip büyüterek daha sonra kârla sattığı anlatılıyordu. Ancak soruşturmalara göre yatırımcılara yapılan ödemelerin büyük bölümü gerçek ticari kârlardan değil, sisteme yeni giren yatırımcıların parasından karşılandı.
Bu nedenle dava dosyalarında olay bir Ponzi şeması olarak tanımlanıyor.
KARŞILIKSIZ ÇEKLER SİSTEMİ ÇÖKERTTİ
Sistemin çöküşü Nisan 2023’te başladı. McClain’e yaklaşık 650 bin dolar yatıran yerel bir kamyon satıcısı, parasını geri istedi. Ancak McClain’in verdiği çekler karşılıksız çıktı.
Haftalar boyunca para transferlerinde gecikme yaşandığını ve başka yatırımcılarla sorunlar olduğunu söyleyen McClain, yatırımcıyı oyalamaya çalıştı. Aynı dönemde başka yatırımcılar da paralarını istemeye başladı.
Sonunda yatırımcı, karşılıksız çekler nedeniyle yerel savcılığa ve şerifliğe başvurdu. Yetkililer McClain’i gözaltına almaya hazırlanırken, 52 yaşındaki çiftçi yaşamına son verdi.
McClain’in geride bıraktığı notlardan birinde şu ifade yer aldı:
“Bugün her şey dağıldı.”
Ailesine bıraktığı başka bir notta ise şu sözler vardı:
“Hayatımın neredeyse tamamı para konusunda söylenmiş yalanlardan ibaretti.”
KAYIP 170 MİLYON DOLARIN İZİ SÜRÜLÜYOR
Soruşturmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, toplanan yaklaşık 170 milyon doların nereye gittiğinin hâlâ tam olarak bilinmemesi.
İflas yöneticisi Kent Ries, WSJ’ye yaptığı açıklamada şu ana kadar Karayipler’de saklanan lüks evler ya da büyük çaplı gösterişli harcamalar tespit edilmediğini söyledi. Ries, “En büyük soru bu: 170 milyon dolar nasıl ortadan kayboldu?” sorusunu dile getirdi.
Bazı aile üyeleri, iflas yöneticisinin açtığı davalar kapsamında uzlaşmaya giderek aldıkları 7,7 milyon dolarlık sigorta ödemesinin yaklaşık yarısını iade etti. Bazı yatırımcılar da iflas yönetimiyle anlaşma yoluna gitti.
McClain’in 2020’de boşandığı eski eşi Crystal McClain, işlerin yönetiminde herhangi bir rolü olmadığını söyledi. McClain’in ölümünden önceki eşi Chelsea McClain ve diğer aile üyeleri ise yorum taleplerine yanıt vermedi.
AKILLARA ÇİFTLİK BANK GELDİ
ABD’de ortaya çıkan dev dolandırıcılık akıllara yıllar önce Türkiye gündemine bomba gibi düşen Çİftlikbank’ı getirdi. ‘Tosuncuk’ olarak bilinen Mehmet Aydın’ın oluşturduğu ponzi sistemi, sanal bir çiftlik oyunu üzerinden yüz binlerce kişiyi dolandırdı. Yüksek kâr vaadi ile çok sayıda kişiyi ağına düşüren sistem bir anda çöktü ve yüz binlerce mağdur soluğu yargıda aldı. Sistemin kurucusu Mehmet Aydın, bir süre yurt dışında firari olarak kaldıktan sonra 2021 yılında Brezilya’dan teslim alındı.
Sistemle ilgili devam eden yargı sürecinde, “Çiftlik Bank” davası kapsamında kurucu Mehmet Aydın ve ağabeyi Fatih Aydın yargılandı. Yargılamalar sonucunda mahkeme, Mehmet Aydın ve Fatih Aydın’ı on binlerce yıl hapis cezasına çarptırdı.
