İsrail, Ürdün ve Filistin topraklarının tam kesişim noktasında, deniz seviyesinden tam 425 metre aşağıda yer alan ve okyanuslardan 10 kat daha tuzlu olan Ölü Deniz (Lut Gölü) için tehlike çanları çalıyor. İnsanların üzerinde zahmetsizce yüzebildiği bu doğa harikası, insan eliyle yürütülen faaliyetler ve iklim krizi nedeniyle adeta can çekişiyor.
Yılda 1.2 metre geri çekiliyor
cnn.com’un haberine göre son 50 yılda yüzey alanının neredeyse üçte birini kaybeden Ölü Deniz, her yıl ortalama 1,2 metre geri çekiliyor. Suların çekilmesiyle birlikte geride ürkütücü, adeta kıyamet sonrası sahneleri andıran bir manzara kalıyor.
Bölgede 12 yıldır tekne turları düzenleyen kaptan Jake Ben Zaken, değişimin hızına dikkat çekerek, “Her yıl yaklaşık yedi buçuk metre yeni kıyı şeridi ekleniyor. Bu yavaş gerçekleşen bir şey değil, adeta hızlı ilerleyen bir felaket” sözleriyle korkulan aşamaya geçildiğini belirtiyor.
6 binden fazla obruk açıldı: Turistler farkında bile deği
Suların hızla çekilmesi toprak altındaki eski tuz katmanlarını eritiyor ve yer altında devasa boşluklar oluşturuyor. Bu durum, bölgede aniden açılan 6 binden fazla ölümcül obruğa neden oldu. Bir dönemin dünyaca ünlü sahil beldesi Ein Gedi, obruk istilası yüzünden kalıcı olarak kapatıldı; terk edilen soyunma odaları, restoranlar ve benzin istasyonları harabeye döndü.
İşin en çarpıcı kısmı ise turizmde yaşanıyor. Bölgedeki turizm faaliyetleri, obruklar nedeniyle artık neredeyse tamamen güneydeki sanayi havzasına kaymış durumda. Bölgeye gelen binlerce turist, meğer Ölü Deniz’in doğal sularında değil, maden şirketlerinin yapay olarak koruduğu endüstriyel buharlaştırma havuzlarında yüzüyor.
Milyalarca dolarlık sanayi ve siyaset engelliyor
EcoPeace Middle East gibi çevreci örgütler “Burası bir doğa hazinesi” diyerek çırpınsa da, kurtarma projeleri bürokrasiye ve milyarlarca dolarlık ekonomik çıkarlara takılıyor. Ürdün Nehri’nin sularının barajlarla yönünün değiştirilmesi ve dev maden şirketlerinin (Dead Sea Works ve Arap Potas Şirketi) mineral çıkarmak için kuzey havzasından sürekli su pompalaması gölü kurutuyor.
Kızıldeniz’den Ölü Deniz’e 100 millik boru hattıyla su taşınmasını öngören milyarlarca dolarlık dev proje ise bölgesel siyasi gerilimler ve maliyetler nedeniyle tamamen durmuş durumda. Uzmanlar uyarıyor: Eğer bölge liderlerinde aciliyet duygusu oluşmaz ve su kullanımı kontrol altına alınmazsa, dünya bu eşsiz ekosistemi sonsuza dek kaybetmiş olacak.
