Uluslararası bir araştırma ekibi, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü çevresinde bulunan dört avcı-toplayıcı mezarlığından elde edilen insan kalıntılarını inceledi.
Araştırmacılar, antik dişlerde korunan DNA örneklerini analiz ederek Veba’ya sebep olan Yersinia pestis bakterisinin daha önce bilinmeyen erken dönem türlerini tespit etti.
Çalışmada incelenen 46 kişinin 18’inde veba bakterisine ait genetik izlere rastlandı. Bu oran, bazı Orta Çağ veba mezarlıklarında görülen oranlardan bile daha yüksek çıktı.
Araştırma, Kopenhag Üniversitesi ve uluslararası ortaklarının katılımıyla yürütüldü ve bulgular Nature dergisinde yayımlandı.
Çocuk ölümlerinin sırrı çözülmüş olabilir
Araştırmacılar, mezarlıklardaki olağan dışı ölüm dağılımının uzun yıllardır açıklanamadığını belirtti.
Özellikle çocuklar ve gençler arasında görülen yüksek ölüm oranları dikkat çekiyordu. Radyokarbon tarihlendirme sonuçları, birçok kişinin kısa bir zaman aralığında hayatını kaybettiğini ortaya koydu. Bazı durumlarda kardeşlerin veya ebeveynlerle çocukların aynı dönemde öldüğü ve birlikte gömüldüğü tespit edildi.
Bilim insanlarına göre bu bulgular, söz konusu topluluklarda ölümcül veba salgınlarının yaşandığını gösteriyor.
Alberta Üniversitesi’nden arkeolog Andrzej Weber, yıllardır açıklanamayan yüksek çocuk ölümlerinin nedeninin veba olabileceğini belirtti.
Erken dönem veba sanılandan daha ölümcül olabilir
Daha önce birçok araştırmacı, vebanın erken dönem türlerinin büyük salgınlara yol açamayacak kadar zayıf olduğunu düşünüyordu. Ancak yeni çalışmada elde edilen genetik veriler farklı bir tablo ortaya koydu.
Araştırmacılar, antik veba türlerinde daha sonraki dönemlerde görülmeyen özel bir genetik faktör tespit etti. Bu yapının güçlü bağışıklık tepkilerini tetikleyerek enfeksiyonları daha ölümcül hale getirmiş olabileceği belirtildi.
Kopenhag Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Sikora, antik veba türlerinin pirelerle yayılma mekanizmasına sahip olmamasına rağmen son derece ölümcül olabileceğini ifade etti.
Kökenine dair yeni ipuçları bulundu
Araştırma ayrıca vebanın kökenine ilişkin tartışmalara da yeni veriler sundu.
Bilim insanları, elde edilen bulguların hastalığın ilk olarak Orta Asya veya Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktığı görüşünü desteklediğini belirtti.
Arkeolojik veriler, araştırmaya konu olan avcı-toplayıcı toplulukların günümüzde de veba taşıyabilen dağ sıçanlarıyla yakın temas halinde olduğunu gösterdi.
Araştırmacılar, hastalığın enfekte dağ sıçanlarından insanlara geçmiş olabileceğini ve tarih öncesi dönemde ölümcül salgınlara neden olmuş olabileceğini değerlendiriyor.